M57: Hubble'dan Halka Bulutsusu

Yüzlerce yıl önce gökyüzü gözlemcileri, alışılmadık biçimini bir türlü anlamlandıramadıkları bu nesneyi fark etmişti. Gökyüzünde bir halka gibi görünüyordu. Satürn'ün halkaları bir yana, Halka Bulutsusu (M57) muhtemelen en ünlü göksel çemberdir. Bugün bunun ne olduğunu biliyoruz; o ikonik şeklin de, büyük ölçüde şanslı bakış açımızdan kaynaklandığını. Kısmen bu net Hubble görüntüsüne dayanarak yapılan, genişleyen bulutsunun 3 boyutlu yapısının yakın tarihli haritalanması şunu gösteriyor: Bulutsu, parlayan gazdan oluşan bir bulutun ortasına dolanmış, nispeten yoğun, simit benzeri bir halka. Bu gaz bulutu da (Amerikan) Amerikan futbolu topunu andıran bir şekle sahip. Dünya gezegeninden bakınca, bu top biçimli yapının uzun ekseni boyunca içeri doğru bakıyoruz; halkayı da tam karşıdan görüyoruz. Elbette, gezegenimsi bulutsuların bu çok iyi incelenmiş örneğinde, parlayan madde gezegenlerden gelmiyor. Bunun yerine gaz örtüsü, ölmekte olan ve bir zamanlar Güneş'e benzeyen bir yıldızın dış katmanlarından dışarı atılan maddeden oluşuyor. O yıldız, bugün bulutsunun merkezinde görülen küçücük bir ışık noktası. Sıcak merkez yıldızdan gelen yoğun morötesi ışık, gaz içindeki atomları iyonlaştırır. Halka Bulutsusu'nun çapı yaklaşık bir ışık yılı; uzaklığı ise 2.500 ışık yılıdır.