M57: Halka Bulutsusu

Satürn’ün halkaları bir yana, Halka Bulutsusu (M57) muhtemelen en ünlü göksel halka. Ama bu klasik görüntü, büyük ölçüde bizim bakış açımızdan kaynaklanıyor. Yakın zamanda yapılan haritalama, kısmen Hubble’ın bu çok net görüntüsüne dayanarak, genişleyen bulutsunun 3 boyutlu yapısının şunu gösterdiğini söylüyor: Bulutsu, parlayan gazdan oluşan (Amerikan) futbol topu biçimli bir bulutun orta kısmını saran, görece yoğun ve simit benzeri bir halka. Dünya’dan bakınca, futbol topunun uzun eksenine doğru bakmış oluyoruz; halkayı da tam karşıdan görüyoruz. Elbette gezegenimsi bulutsuların bu çok iyi incelenmiş örneğinde, parlayan madde gezegenlerden gelmiyor. Bunun yerine bu gaz örtüsü, ölmekte olan, bir zamanlar Güneş benzeri yıldızın dış katmanlarından uzaya savrulan malzemeyi temsil ediyor. O yıldız, şimdi bulutsunun merkezinde görülen minicik bir ışık noktası. Sıcak merkez yıldızdan gelen güçlü morötesi ışınım, gaz içindeki atomları iyonlaştırır. Halka Bulutsusu’nun çapı yaklaşık 1 ışık yılı ve uzaklığı 2.000 ışık yılıdır.