M2-9: Bir Kelebek Bulutsusunun Kanatları

Yıldızları, öldükten sonra ortaya koydukları “sanat” için daha mı çok takdir etmeliyiz? Aslında yıldızlar, en etkileyici görsel şölenlerini çoğu zaman yaşamlarının sonunda sergiler. Bizim Güneş’imiz gibi düşük kütleli yıldızlar ve yukarıda görülen M2-9 örneğinde olduğu gibi, yıldızlar dıştaki gaz zarfını uzaya savurarak sıradan yıldız hâlinden beyaz cüceye dönüşür. Dışarı atılan bu gaz, çoğu kez gezegenimsi bulutsu denen göz alıcı bir yapıya dönüşür; ardından binlerce yıl boyunca yavaş yavaş sönükleşir. Temsili renklerle gösterilen ve yaklaşık 2100 ışık yılı uzaktaki kelebek gezegenimsi bulutsu M2-9’un kanatları, tuhaf ama tamamlanmamış bir hikâye anlatıyor. Merkezde, iki yıldız, Plüton’un yörünge uzaklığının 10 katı büyüklüğünde gazdan bir diskin içinde birbirinin çevresinde dolanıyor. Ölmekte olan yıldızın dışarı attığı zarf, diski yarıp dışarı taşarak iki kutuplu (bipolar) görünümü oluşturuyor. Gezegenimsi bulutsuların ortaya çıkmasına yol açan fiziksel süreçler hakkında hâlâ bilinmeyen çok şey var.