Artçı Işımanın İçinde Yakalananlar

Bu sanatçı çiziminde, Büyük Patlama’dan yaklaşık 2 milyar yıl sonra oluşmuş iki uzak gökada, Evren’in dört bir yanından görülen bir gama ışını patlaması olan GRB090323’ün artçı ışımasında yakalanmış gibi görünüyor. Patlamanın ışığı, önce kendi ev sahibi gökadasının içinden, ardından yakındaki bir başka gökadanın içinden geçerek bize ulaşıyor. Gama ışını patlamasıyla gökadaların bu hizalanması, Mart 2009’da Fermi Gamma Ray Space Telescope ile yapılan ilk tespitin ardından elde edilen artçı ışıma tayfından çıkarıldı. Avrupa Güney Gözlemevi’nin Çok Büyük Teleskop birimlerinden biriyle bakıldığında, sönmekte olan artçı ışımanın tayfı şaşırtıcı bir sonuç da verdi: Uzak gökadalar, Güneş’ten daha zengin ağır element içeriyor; üstelik erken Evren’de şimdiye dek görülen en yüksek bolluklar söz konusu. Yakın Evren’de olgun gökadaları zenginleştiren ağır elementler, geçmiş kuşak yıldızların içinde üretildi. Demek ki bu genç gökadalar, kendi Samanyolu’muza kıyasla olağanüstü yüksek bir yıldız oluşum hızına ve kimyasal evrime sahne olmuş. Çizimde soldaki patlama bölgesinden çıkan ışık, sağdaki gökadalardan sırayla geçiyor. Artçı ışıma ışığına gökadaların elementleri tarafından işlenmiş koyu soğurma çizgilerini gösteren tayflar da küçük ek paneller halinde verilmiş. Elbette Dünya gezegenindeki gökbilimciler, kadrajın sağ kenarının yaklaşık 12 milyar ışık yılı ötesinde kalırdı.