Spitzer'ın M101'i

Büyük ve göz alıcı sarmal gökada M101, Charles Messier'nin ünlü kataloğundaki son kayıtlardan biridir; ama kesinlikle en sönük olanlardan sayılmaz. Yaklaşık 170.000 ışık yılı çapıyla bu gökada devasa; neredeyse kendi Samanyolu Gökadamızın iki katı büyüklüğünde. M101, Lord Rosse'un 19. yüzyıldaki büyük teleskobu Parsontown'un Leviathan'ıyla gözlenen ilk sarmal bulutsular arasında da yer alıyordu. Spitzer Uzay Teleskobu tarafından kızılötesi dalga boylarında kaydedilen bu 21. yüzyıl manzarası, yıldız ışığını mavi tonlarda gösterirken gökadanın toz bulutlarını kırmızı renkte ortaya koyuyor. Gökadanın dış kenarındaki toz yapılarını inceleyen astronomlar, M101'in geri kalanına yayılmış organik moleküllerin burada eksik olduğunu buldu. Spitzer'ın aygıtlarının izini sürdüğü bu organik moleküllere polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH'lar) deniyor. Elbette PAH'lar Samanyolu'ndaki tozun yaygın bileşenleridir; Dünya'da da kurum içinde bulunurlar. PAH'lar, M101'in dış kenarlarına yakın bölgelerde, yoğun yıldız oluşum alanlarındaki enerjik ışınım nedeniyle büyük olasılıkla parçalanıp yok oluyor. Fırıldak Gökada (Pinwheel Galaxy) olarak da bilinen M101, kuzey gökküresindeki Büyük Ayı (Ursa Major) takımyıldızının sınırları içinde yer alır ve yaklaşık 25 milyon ışık yılı uzaktadır.