M74’teki ULX’ler

Görünüş olarak M74, Balık (Pisces) takımyıldızı yönünde, yaklaşık 30 milyon ışık yılı uzakta bulunan ve neredeyse kusursuz biçimde tam karşıdan görülen bir sarmal gökadadır. Bu bileşik görüntüde görülen kırmızı benekler, Chandra X-ışını Gözlemevi’nin haritaladığı aşırı parlak X-ışını kaynaklarıdır (ULX). ULX denmesinin nedeni, nötron yıldızı ya da yıldız kütleli bir kara delik barındıran “sıradan” X-ışını ikili yıldızlarına kıyasla 10 ila 1.000 kat daha fazla X-ışını gücü yaymalarıdır. Hatta astronomlar, bu ULX’lerin X-ışını parlaklığının yaklaşık 2 saatlik zaman ölçeklerinde nasıl değiştiğini izleyerek, bunların büyük olasılıkla orta kütleli kara delikler olabileceği sonucuna varıyor. Yani kütleleri Güneş’inkinden yaklaşık 10.000 kat büyük olan kara delikler; ama yine de büyük sarmal gökadaların merkezlerinde gizlenen milyonlarca Güneş kütleli kara deliklerden çok daha küçükler. Peki bu orta kütleli kara delikler oraya nasıl geldi? İlgi çekici bir öneriye göre, sarmal gökada M74 ile birleşmekte olan çok daha küçük gökadaların çekirdeklerinden geriye kalan kalıntılar olabilirler.