Kırmızı Dikdörtgen’in Basamakları

Dikkat çekici bir X biçimi ve merdiven basamaklarını andıran çizgiler, ilgi uyandıran Kırmızı Dikdörtgen Bulutsusunun bu Hubble Uzay Teleskobu görüntüsünde belirgin biçimde görülüyor. Tozlu bu kozmik bulut, ilk başta güçlü bir kızılötesi ışınım kaynağı olarak tanımlanmıştı. Bugün ise, yaşlanan merkez yıldızdan dışarı doğru akan serin rüzgârın içinde oluşmuş buzlu toz tanecikleri ve hidrokarbon molekülleri barındırdığı düşünülüyor. Peki neden kocaman bir X gibi görünüyor? Olası açıklama şu: Merkezdeki yıldız (aslında birbirine yakın bir çift yıldız), kalın bir toz torusuyla çevrili. Bu torus, normalde küresel olması beklenen dışa akışı sıkıştırıp uçları birbirine değen koni biçimlerine dönüştürüyor. Torusu kenarından gördüğümüz için koni biçimlerinin sınır çizgileri bir X oluşturuyormuş gibi görünüyor. Belirgin “basamaklar” ise akışın tekdüze değil, aralıklı atılımlarla gerçekleştiğini düşündürüyor. Hayal gücünü kışkırtan Monoceros takımyıldızı yönünde, yaklaşık 2.300 ışık yılı uzakta bulunan Kırmızı Dikdörtgen’in, önümüzdeki birkaç bin yıl içinde merkezindeki serin yıldız sıcak bir beyaz cüceye dönüşürken görkemli bir gezegenimsi bulutsu hâline gelmesi bekleniyor. Bu keskin Hubble görüntüsü, Kırmızı Dikdörtgen’in uzaklığında yalnızca yaklaşık ışık yılının üçte biri kadar bir alanı kapsıyor.