Kısmen doğru, ama garanti değil ve cinsel birliktelikle hiçbir ilgisi yok. Doğumdan sonra adet sancısının azaldığı bazı kadınlarda gerçekten gözlenir, fakat bu herkes için geçerli değil. Kimi kadında sancı doğumdan sonra aynı kalır, hatta artar. "Evlenince geçer" hurafesi ise bu gözlemin kötü bir yorumudur.
Primer dismenorede (altta yapısal bir neden olmayan sancı) ağrıyı prostaglandinler yapar. Rahim kasılır, kan akışı azalır, ağrı gelir. Doğum sonrası düzelmenin bir kısmı rahim ağzı ve endometriyum yapısındaki değişimlerle ve prostaglandin üretimindeki farkla açıklanıyor olabilir. Yaşla birlikte sancının kendiliğinden hafiflemesi de çok sık görülür, yani "doğumdan sonra geçti" derken aslında yaşın etkisini de sayıyor olabilirsiniz. Cinsel ilişkinin sancıyı geçirdiğine dair sağlam bir kanıt yok. Ağrıyı doğum için hamile kalmak ya da evlenmek diye bir tedavi yöntemi önermek de bilimsel değil, sorumsuzluk.
Asıl işe yarayanlar bellidir:
- NSAİİ'ler (ibuprofen, naproksen gibi): ilk basamak tedavi. Ağrı başlamadan ya da başlar başlamaz, hekimin ya da eczacının önerdiği dozda alınırsa daha iyi sonuç verir.
- Hormonal kontraseptifler: endometriyumu inceltip prostaglandini azaltır. Bu yöntemi isteyenler için etkili bir seçenek.
- Isı uygulaması: karına sıcak uygulama basit ama kanıtlı bir yöntem.
- Egzersiz: düzenli yapılan egzersizin ağrı şiddetini azalttığı birkaç meta-analizde gösterildi. Bir ağ meta-analizinde gevşeme egzersizleri öne çıktı, ama egzersiz türleri arasındaki fark büyük değil, yani sizin sürdürebileceğiniz hangisiyse o.
- Akupunktur ve fizyoterapi: kısa dönemde bir miktar fayda gösteren çalışmalar var, ancak kanıt kalitesi ilaç kadar güçlü değil.
Sancı günlük hayatı bozuyorsa, NSAİİ'lere yanıt vermiyorsa, yıllar içinde şiddetleniyorsa veya adet dışında da ağrı varsa, endometriyozis ve adenomyoz gibi sekonder nedenler için jinekolojik değerlendirme gerekir. "Kadın olmanın bedeli" diyerek yıllarca ağrı çekmek zorunda değilsiniz. Endometriyozis teşhisinin ortalama yıllarca gecikmesi, bu cümlenin bedelini gösteriyor.
Kaynaklar
-
Elayna P. Kirsch vd.. Dysmenorrhea, A Narrative Review Of Therapeutic Options. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Mike Armour vd.. The Effectiveness Of Self-Care And Lifestyle Interventions In Primary Dysmenorrhea: A Systematic Review And Meta-Analysis. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
I-Chen Tsai vd.. Comparative Effectiveness Of Different Exercises For Reducing Pain Intensity In Primary Dysmenorrhea: A Systematic Review And Network Meta-Analysis Of Randomized Controlled Trials. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı