Sık kolonya koklamak zararlı mı?

Elinize döktüğünüz kolonyanın kokusunu günlük rutin içinde uzaktan almak sağlıklı bir insanda hasar bırakmaz, fakat şişeyi burnunuza dayayıp derin derin koklamayı alışkanlık haline getirdiyseniz evet, solunum yollarınıza ve bronşlarınıza doğrudan zararlıdır.

Standart kolonyalar yaklaşık yüzde 70 ile 80 oranında etanol (etil alkol), su ve koku esansları içerir. Yüksek orandaki etanol son derece uçucudur ve doğrudan, yoğun çekildiğinde solunum epitelini kurutup tahriş eden kimyasal bir iritana dönüşür. Solunum yollarının dış etkenlere karşı ilk savunma hattı, silya dediğimiz mikroskobik tüysü hücrelerin yürüttüğü mukosilier temizlik mekanizmasıdır. Alkol buharını sürekli ve derin solumak bu tüysü yapıların hareketini bozar, epitel bariyerini zedeler ve solunum yollarınızı viral ya da bakteriyel patojenlere karşı savunmasız bırakır.

Pandemi döneminde ortalığa saçılan ve bıkkınlıkla dinlediğimiz o kolonya koklayıp akciğerdeki mikrobu kırma hurafesini de bir kenara bırakalım. Alkol derideki lipid zarflı virüsleri çözer, ancak soluduğunuz uçucu buhar ciğerinizdeki enfeksiyonu dezenfekte etmez. Sadece kendi bronş epitelinizi kimyasal olarak yakar ve iltihaplanmaya zemin hazırlar.

Bir diğer mesele de koku veren esansiyel maddelerdir. Kolonyadaki limonen, linalool gibi terpenler ve uçucu organik bileşikler özellikle astım, alerjik rinit veya gizli hava yolu aşırı duyarlılığı olan bireylerde bronkospazmı, yani hava yollarının aniden kasılmasını tetikler. Sağlıklı kişilerde dahi sık maruziyet burun mukozasında kronik rinit, baş ağrısı ve inatçı öksürük nöbetlerine yol açar. Hijyen için elinizi temizlerken duyduğunuz koku tehlike yaratmaz, ancak kolonyayı bir ferahlatıcı veya nefes açıcı gibi burnun içine çekmek bronşları yıpratmaktan başka bir işe yaramaz.