Dikenli keler (Laudakia stellio)

Bu saha kaydı, 8 Mayıs tarihinde, Toroslar'ın yoğun kalkerli ve karstik kaya bloklarının dik yüzeylerinde yapılmıştır. Agamidae familyasının ülkemizdeki en ikonik temsilcilerinden biri olan Kaya Keleri (Paralaudakia stellio), tam olarak karakterine uygun bir mikro-habitatta, dikey pozisyonda güneşlenirken (basking) canlı olarak fotoğraflanmıştır.

Akdeniz iklim kuşağının sert dağlık arazilerinde, harabelerde ve taş duvarlarda çok sık karşımıza çıkan bu kozmopolit ama bir o kadar da özel agamid türü, Mayıs ayı itibariyle kış uykusundan tamamen uyanmış ve üreme/avlanma sezonunun getirdiği yüksek metabolik aktivite fazına geçiş yapmıştır.

Karasal ve Dikey Adaptasyon (Morfoloji): Fotoğrafta canlının dikey kaya yüzeyine bir tırmanıcı gibi nasıl tutunduğu net olarak görülüyor. Gövdesi, dikey basık olan kertenkelelerin aksine dorso-ventral (sırt-karın) doğrultuda hafifçe geniş ve güçlüdür. Bacakları oldukça kaslı, parmakları uzun ve tırnakları dik kalker pürüzlerine sıkıca tutunacak şekilde güçlü bir pençe yapısına sahiptir.

Karakteristik Pul Yapısı: Türün en belirgin taksonomik karakteri, gövdesi ve özellikle kuyruğu üzerindeki pulların dikenimsi, omurgalı ve halkalar (halka dizileri) halinde dizilmiş olmasıdır. Fotoğrafta kuyruk boğumlarındaki o dairesel dikenli yapı net bir teşhis imkanı veriyor. Kafasının arkasındaki ve kulak çevresindeki pul demetleri de ona adeta 'küçük bir ejderha' havası katmaktadır.

Renk Değiştirme ve Termoregülasyon: Kaya kelerleri morfolojik olarak renk tonlarını (açık griden koyu siyaha, sarı lekelerden kahverengiye) ortam sıcaklığına ve stres durumuna göre değiştirebilirler. Fotoğraftaki birey, sabah güneşinin dik ışınlarını toplamak ve vücut sıcaklığını (termoregülasyon) optimum düzeye getirmek için koyu, gri-kahve tonlarını taş rengiyle senkronize ederek kusursuz bir kamuflaj (kriptizm) sağlamış durumda.

Birey Adıyaman - Malatya sınırında dağlık bölgede ve yüksek rakımda gözlendi.
Beslenme şekli hepçildir fakat ağırlıklı olarak böcekçil beslenir. Aktif avcıdır, hareket eden avlara tepki verir.
Üreme şekli yumurtlayaraktır. Dişiler genelde ilkbaharda çiftleşir. yaz başında 6 - 16 kadar yumurta bırakır. Yumurtalar güneş göre, korunaklı, nemli toprağa bırakılır. Kuluçka süresi sıcaklığa bağlı olarak 40 - 60 gün olarak değişebilir. Ebeveyn bakımı yoktur. Bu gözlemdeki yavru da muhtemelen bu yıl doğmuş.
Derisinin dokusu ve renk deseniyle çevreye müthiş uyum sağlar. Tehdit ile karşılaştığında yandan kaçış yapar, zikzaklar çizerek koşar. İri bireylerde kuyruk sallama ve ağız açma gibi davranışlar görülebilir. Kuyruk koparma (ototomi) nadiren görülür ama bazı bireylerde savunma olarak kullanılır.
Soğukkanlı hayvanlardır. Vücut sıcaklığı çevreden etkilenir. Sabah saatlerinde güneşlenerek aktif hale gelir. Erkekler bölge sahibidir diğer erkekleri kovalayabilir. Genelde yalnız yaşarlar.
Gözlemlenen birey Anadolu kelerinin davranışlarına uygun şekilde taş altına saklanmıştı. Ektotermik yapısı nedeniyle sabah güneşi ile aktifleşmesi gözlemi doğruluyor. Yavru birey olması bu bölgede gerçekleşen başarılı bir üremenin göstergesidir.