Bilginin önündeki en büyük engel önyargılardır.

Merhaba Ardil kardeşim Öncelikle yazını gerçekten çok beğendim eline sağlık Ama sonuçta bu bir münazara ve seni çürütmem gerekiyor kusura bakma 😂 Bilerek mi yaptın bilmiyorum ama savunması biraz zor bir tarafı seçmişsin Neyse artık günah benden gitti 😂 İlk taşı atıyorum: Bence temel bir noktada hata yapıyorsun “Önyargı bilginin önündeki en büyük engeldir” tezini sanki “bütün bilgisizliğin tek nedeni önyargıdır” şeklinde yorumlamışsın ya da bize öyle sunuyorsun😂Oysa bu iki iddia aynı şey değil. Elbette veri eksikliği teknolojik yetersizlik ve yanlış yöntem bilgiye ulaşmayı zorlaştırabilir Ancak bunlar çoğu zaman dışsal sınırlardır. Önyargı ise elimizdeki veriyi görmemizi değerlendirmemizi ve gerektiğinde fikrimizi değiştirmemizi engelleyen zihinsel bir sınırlamadır Mesela mikroskop yokken mikropların görülememesi önyargının etkisiz olduğunu göstermez. Sadece bazı bilgilere ulaşmak için araç gerektiğini gösterir Asıl soru şu: Araç ve kanıt ortaya çıktığında insan bunları kabul edecek mi? Semmelweis doktorların ellerini dezenfekte etmesinin anne ölümlerini ciddi biçimde azalttığını verilerle göstermişti Buna rağmen dönemin birçok doktoru bu sonucu kabul etmedi. Çünkü kendilerini hastalık taşıyan kişiler olarak görmek istemiyorlardı Yani burada eksik olan şey veri değildi mevcut veriyi kabul edecek zihinsel açıklıktı. Bir insanın önyargısız şekilde yanılması önyargılı insanların doğru bilgiye direnmediğini kanıtlamaz Bu “Kazaların bir kısmı yol bozukluğundan kaynaklanıyor o hâlde dikkatsizlik kazaların önemli bir nedeni değildir” demeye benzer. Bir sebebin varlığı diğer sebebi ortadan kaldırmaz Ayrıca önseziyle önyargı aynı şey değildirÖnsezi ya da hipotez sınanmaya açık geçici bir fikirdir. Önyargı ise kanıtlar karşısında bile korunmak istenen peşin hükümdür Einstein’ın estetik ve simetri arayışı bir önseziydi çünkü bu düşünceler matematikle ve gözlemlerle sınanabiliyordu. Nitekim Einstein da durağan evren fikrinde yanılmıştır Teşekkür ederim.

Merhaba Ardil kardeşim Açıklaman için teşekkür ederim ama cevabın bence tezimi çürütmekten çok doğruluyor Evet Semmelweis döneminde mikrop teorisi henüz ortaya çıkmamıştı. Bu durum hastalığın sebebini neden anlayamadıklarını açıklar ama Semmelweis’in sonuçlarını neden reddettiklerini açıklamaz Çünkü ortada güçlü bir veri vardı Doktorlar ellerini klorlu suyla yıkadığında anne ölümleri yaklaşık yüzde 18’den yüzde 2’nin altına düşmüştü. Mikropları bilmiyorlardı ama el yıkamanın işe yaradığını görüyorlardı Bir şeyin neden işe yaradığını bilmemek onun işe yaradığını kabul etmeye engel değildir. Doktorlar mikrop teorisini bilmeden de “El yıkamak ölüm oranını düşürüyor” diyebilirdi Elbette teorik bilgi eksikliği etkiliydi ama tek sebep değildi Dönemin yerleşmiş hastalık anlayışı ve doktorların kendilerini hastalık taşıyan kişiler olarak görmek istememeleri de etkiliydi. Önyargı tam burada ortaya çıkıyor İnsan kendi düşüncesine uymayan güçlü bir veriyi görmezden gelebiliyor Pasteur’den sonra ikna olmaları daha önce önyargı bulunmadığını göstermez. Önyargının güçlü kanıtlarla yıkılması onun hiç var olmadığı anlamına gelmez Duvar sonradan yıkıldı diye daha önce orada yoktu diyemeyiz Einstein’ın kanıtlar karşısında fikrini değiştirmesi de önyargının engel olmadığını değil aşılabileceğini gösterir. Üstelik dinamik evren modelleri Hubble’dan önce ortaya konmuştu ve Einstein başlangıçta bunlara karşı çıkmıştı Kısacası örneklerin veri eksikliğinin bilgiye engel olabileceğini gösteriyor ama önyargının engel olmadığını göstermiyor. Bir sebebin varlığı diğerini ortadan kaldırmaz Veri eksikliği göremediğimiz gerçeğe ulaşmamızı geciktirir. Önyargı ise gözümüzün önündeki gerçeği bile kabul etmemizi engeller Bence onu daha tehlikeli yapan da budur Teşekkür ederim

Merhaba güzel kardeşim😂 Doğrusunu söylemek gerekirse benim gibi bir tartışma canavarının 😂 karşısında çok iyi bir performans gösteriyorsun genç yaşını da göz önüne aldığımızda yaptığın iş takdiri hak ediyor Ama bu bir münazara onun için darılmak Gücenmek yok😂 Şimdi gelelim ma nahnu fihimize😂 Ayrıntılı cevabın için teşekkür ederim “Korelasyon nedensellik değildir” sözüne elbette itirazım yok. Ama bir olayın mekanizmasını henüz bilmiyor olmamız elimizdeki güçlü veriyi görmezden gelmemizi de haklı çıkarmaz Semmelweis örneğinde sadece “eller yıkandı sonra ölümler azaldı” gibi basit bir tesadüften söz etmiyoruz. Farklı kliniklerdeki ölüm oranları karşılaştırılıyor çeşitli ihtimaller değerlendiriliyor ve doktorlar ellerini klorlu suyla temizlemeye başladıktan sonra ölüm oranlarında çok ciddi bir düşüş görülüyor Bence bu veri sebebini tam olarak açıklayamıyor olsalar bile en azından “Bu uygulama işe yarıyor devam edelim” demeleri için yeterliydi. Burada önemli bir ayrım olduğunu düşünüyorum: Bir şeyin varlığını veya etkisini bilmek başka onun nasıl gerçekleştiğini bilmek başka Semmelweis mikropları bilmiyordu ama doktorların ellerinden taşınan bir şeyin hastalıkla ilişkili olabileceğini ve eller temizlendiğinde ölümlerin azaldığını görebiliyordu. Zaten bilim tarihinde de önce etkinin fark edildiği mekanizmanın ise daha sonra açıklandığı pek çok örnek var “Mikroskop yoksa mikroorganizma bilgisi doğamaz” kısmına da bu yüzden tam katılmıyorum Mikrobu göremeyebiliriz ama görünmeyen bir şeyin varlığını meydana getirdiği sonuçlardan hareketle tahmin edebiliriz. Asıl ayrıldığımız yer sanırım burası: Eğer ortada gerçekten hiçbir veri yoksa bunu bilginin önündeki bir engelden çok o bilginin henüz elde edilememesinin bir durumu olarak görüyorum Önyargıda ise veri de var kanıt da var fakat insan yine de kabul etmeyebiliyor. O yüzden benim açımdan mesele şu: Cehalet görmemizi engelleyebilir önyargı ise bazen gördüğümüz şeyi bile inkâr ettirebilir Teşekkür ederim

Değerli Ardil kardeşim Nazik sözlerin için ben de teşekkür ederim Bence burada iki ayrı durumu birbirinden ayırmak gerekiyor: Bir konuda henüz yeterli veri olmadığı için bilememek başka ortada güçlü veriler olduğu hâlde bunları önyargı nedeniyle kabul etmemek başka. Birincisi teknik bir eksikliktir ikincisi ise insanın zihinsel direncidir Semmelweis elbette o dönemde bütün değişkenleri bugünkü bilimsel yöntemlerle ayıklayamamış olabilir Fakat el yıkamadan sonra ölüm oranının yaklaşık yüzde 18’den yüzde 2’nin altına düşmesi de görmezden gelinecek bir sonuç değildi. Bu veri tek başına mikrop teorisini kanıtlamıyordu ama en azından “Sebebini tam olarak bilmiyoruz fakat bu yöntem işe yarıyor uygulamaya devam edelim” demek için yeterliydi Ayrıca önyargıyı yalnızca bilim insanları üzerinden tartışmanın konuyu biraz daralttığını düşünüyorum. Bilim insanları da elbette önyargılı olabilir Fakat onların görüşleri yeni araştırmalarla deneylerle ve diğer bilim insanlarının eleştirileriyle sürekli sınanır. Bu nedenle yanlışlarından dönme ihtimalleri sıradan insanlara göre daha yüksektir Asıl güçlü ve kalıcı önyargıyı toplumda görüyoruz. Dünya’nın düz olduğunu savunan veya aşılarla ilgili onca veriyi reddeden insanlar var Bunların bir kısmı yeni kanıtlar karşısında düşüncesini değiştirmek yerine o kanıtları da komplonun bir parçası sayıyor. Çünkü önyargı yalnızca bilgisizlikten değil aidiyetten korkudan çıkardan ve insanın yanıldığını kabul etmek istememesinden de besleniyor Bu yüzden “Yeni veriler geldikçe önyargı ortadan kalkar” düşüncesi bana biraz fazla iyimser geliyor. Veri eksikliği yeni araçlarla giderilebilir fakat insanın kimliğinin bir parçası hâline gelmiş önyargıyı bazen hiçbir veri kolayca kıramaz Kısacası veri yokluğu gerçeği görmemizi engeller önyargı ise gördüğümüz gerçeği kabul etmemizi. Hatta bazen yeni bir teleskop yapmak kapısını içeriden kilitlemiş bir zihni açmaktan daha kolaydır.