Mars'ta 45 kilometre yol gitmek kulağa çok uzun bir mesafe gibi gelmeyebilir. Ama NASA'nın Opportunity aracı bu yolu ancak 15 yıllık görevinin sonunda tamamlayabilmişti. Perseverance ise aynı mesafeyi görevinin 2006'ncı Mars gününde geride bıraktı.

Mars görevlerinde zaman, "sol" adı verilen Mars günleriyle sayılıyor. 11 Ekim 2026'da, yani görevin 2006'ncı solunda Perseverance 91,31 metrelik bir sürüş yaptı. Bu sürüşle toplam mesafesi, Opportunity'nin Mars'ta kaydettiği 45,16 kilometreyi aştı. Rekoru belgeleyen fotoğraf da aracın yolunu görmesini sağlayan navigasyon kameralarından biriyle çekildi: Kayalık bir Mars arazisi ve aracın ardında bıraktığı tekerlek izleri.

Kaba bir hesap yapalım: Opportunity 15 yılda 45 kilometre yol aldığına göre, günde ortalama 8 metre kadar ilerlemiş oluyor. Perseverance'ın ortalaması ise sol başına 22 metreyi geçiyor. Elbette araçlar her gün yol almıyor, bunlar sadece ortalamalar. Ama rekorun kırıldığı tek bir sürüş bile, Opportunity'nin ortalama bir gününün 10 katından fazla.

Bunun önemi şu: Mars'taki bir keşif aracı için kat edilen her metre, yeni bir kaya, yeni bir arazi ve incelenebilecek yeni bir nokta demek. Perseverance'ı NASA adına Jet İtki Laboratuvarı (JPL) inşa etti, görevini de yine bu laboratuvardaki ekip yönetiyor. Yani fotoğraftaki tekerlek izleri, Dünya'dan milyonlarca kilometre uzakta, buradan yönetilen bir robotun bıraktığı izler.

Perseverance'ın görevi ise hala sürüyor. Yani bu rekor, her yeni sürüşle biraz daha büyüyecek. 🔴

Evrimde ki o soruyu aklımıza getirelim, ilk insan ne zaman var oldu? Yığın Paradox'u (Sorites Paradox) ile cevap veriyoruz. Hangi aşama da insan olduğuna karar veriyoruz? Uzun uzadıya anlatmaya gerek duymuyorum anlaşıldığını düşünüyorum yada Paradox'u araştırıp basitçe anlaşılabilir.
Şimdi sorumu sormak istiyorum. İslamda inanan bir insan inandığı Tanrının veya kitabın kaç yanlışını/hatasını görürse o dinin doğru din olmadığına karar verir? Kusursuz bir tanrı varsa tek bir yanlış yeter mi?
Dindar birine hatayı gösterdiğinizde aslında öyle demek istemedi, aslında burda böyle demek istemedi gibi yanıtlar alıyorum. Yüzyıllardır Arapça konuşanlarda Allah'ın ne dediğini anlamıyorsa o zaman Allah kusurlu bir anlatım mı yapmış olur? Kusursuz varlık, kusur işleyebilir mi? İnsanlara aslında ne dediğini anlatamayan bir tanrı kusurlu olmaz mı? Sorites Paradox'u anlatımıyla sorayım, Tanrı kaç kusurdan sonra Tanrılıktan düşer?

İnsanlar bazen özgürlüğü sadece kendi işlerine geldiği kadar savunuyor. Çocukların seçme hakkından dem vururken, o hakkı yalnızca kendi beğendikleri yöne açık bırakıyorlar. Bir mezhebin gerçek Müslüman bile olmadığına hükmediyor, bir alıntının arkasına geçip dinin yasaklanmasını destekliyorlar. Dayatmaya karşı çıkıp çözümü başka bir dayatmada arıyorlar, bu da yangını benzinle söndürmeye benziyor. Savunduğumuz şey özgürlük olmaktan çıkıp tercihimizin zorunluluğuna dönüşüyor. Kimin hangi inançta olduğuna, o inancı hak edip etmediğine hükmetmek kimsenin işi değil. Alıntılar da süs olur, düşüncenin yerini tutmaz. Kendi cümlelerimiz bir Freud'a ihtiyaç duyacak kadar zayıf olmayabilir. Özgürlük, sevmediğimiz şeylerin de nefes alabilmesidir. Kimi başını örter, kimi örtmez. Kimi inanır, kimi inanmaz. Kimi secdeye varır, kimi sessizce yol alır. Kimi dua ile avunur, kimi sorularla yaşar. Bu böyle gelmiş, böyle gider. Çünkü inanç da inançsızlık da insanın kendi vicdanında filizlenir, emirle değil. Kimse kimsenin yerine inanamaz, kimse kimsenin yerine inanmamayı da seçemez. Bir gönlün içine devlet de giremez, alıntı da. Zorla örtülen de zorla açılan da aynı yarayı taşır: seçememe yarasını...

Evrimi hep düz bir yolculuk sanırız: yerden havalanıp kanatlanma hikayesi. Ama bak işte, 150 milyon yıl önceki ilk kuşlardan bazıları uçmakla hiç ilgilenmemiş! Yerde, tıpkı sülün gibi avlanan, ama Velociraptor pençeleri taşıyan minik yırtıcılar varmış. Yuezhuornis gibi türler, kuşlarla dinozorlar arasındaki o "büyük boşluğu" küçültüyor. Evrim, öyle tek bir yola sapmıyor, yan yollarda neler neler deniyor. Bazen uçmak değil, yerde hızla koşmak en iyi seçenek olabiliyor. Fosiller hala çok kısıtlı ama bu keşifler hikayeyi bayağı zenginleştiriyor.

Azerbaycan da eğitimde kıyafet bütünlüğü kanununa bayıldım, özellikle İlkokul öğrencileri için uygulanmasına.
10 yaşında Türban/Başörtüsü kararını alamayacağını, bunun dayatıldığını biliyoruz üzerine tartışılmayacak kadar net bir konudur ki, 10 yaşında birinin doğru muhakeme yeteneğine sahip olduğu da düşünülemez.
Ebeveynlerin baskısı üzerine takıldığın farkındayız.
İran, Irak, Suriye gibi ülkelerde yoğunluk kazanan Şia (Şiiler) müslümanlar, (İran çokça Şii'lik üzerinden politika ve terörizm yaymıştır ve devam etmektedir) bizim ülkemizde çoğu Sunni Müslümana göre "gerçek müslüman" bile değiller. Kaldı ki Azerbaycan ve İran arasında çok büyük çekişmeler bulunuyor. İran Şii mezhebini Azerbaycanda yaymaya çalışıyor böylelikle liderleri Azerbaycan devlet başkanı değil İran dini lideri olsun.(Bu konu çok derin başlık olarak bıraktım)

Erkeğin sakalının kutsal, kadının saçının günah sayıldığı bir durum var İslamda. Böyle bir tutumu desteklemem mümkün değildir. Aklıma Freud'un bir alıntısı geldi. "din, evrensel bir saplantı nevrozudur.
Yasaklanmasını destekliyorum.