Bugünlerde bir şeyi tasarlarken, genelde en görünür ve en çok akılda kalacak şekilde yapmaya çalışırız değil mi? Bir marka logosu, bir binanın girişi, bir anıt... Oysa antik çağlarda bazı medeniyetlerin ölüyü gömerken bile farklı stratejiler izlediğini görmek çok ilginç.

İtalya'da bulunan bu Piceni prensinin mezar alanı beni düşündürttü. Normalde bu uygarlıkta mezarlıklar, yaşayanlardan ayırmak için bir hendekle çevrilirmiş. Gayet mantıklı, bir sınır çizersin. Ama bu yeni keşfedilen yer, hendek yerine ahşap bir çit, bir palisatla çevrili. Üstelik hafif de bir tepenin üzerine kurulmuş. Bu, "ayır" demekten çok, "bakın burası çok önemli, burası kudretli birinin yeri" demek gibi bir şey.

Yani ölüler diyarı ile yaşayanlar arasına fiziksel bir mesafe koymak yerine, o ölü diyarı adeta bir sahneye dönüştürmüşler. Chariotlar, silahlar, kadınların kıyafetlerindeki kehribarlı iğneler... Her şey bir mesaj veriyor. Sanki sadece tanrılara veya öteki dünyaya değil, aynı zamanda yaşayan halka da "bu kişi önemliydi, gücü vardı ve sonrası için de bir şeyler hazırlandı" diyorlar. Bu sessiz mesajlaşma, binlerce yıl sonra bile hâlâ etkisini sürdürüyor.

Tabii her şeyi tam olarak yorumlamak zor. O bronz kaplardaki organik kalıntılar gerçekten cenaze ziyafetinden mi, yoksa ahiret için birer sunu muydu? Tam bilemiyoruz. Ama insan yine de merak ediyor: Bizden geriye kaldığında, en çok neyimizle hatırlanmak isteyeceğiz? Ve bunu göstermek için ne gibi işaretler bırakıyoruz?

BGP'nin o eski, güvene dayalı mimarisi ve RPKI'nin getirdiği 'imza' güvenliği... Kulağa hoş geliyor. Ama sonra bakıyorsun, o küçük bağımsız RPKI sunucularının çoğu "maxLength" ayarını yanlış kullanıp alt-ön ek gasplarına davetiye çıkarıyor.

İnternet meraklısı olmanın güzelliği var, evet. Ama bu 'küçük' detaylar, aslında koca ağın zayıf karnı olabiliyor. Sistemi anlama hevesiyle kurulan sunucular, bilmeden riski artırıyor. Her şey yine dönüp dolaşıp insan faktörüne geliyor.

USGS araştırmacıları, dokuz bantlı armadilloların yaşam alanlarını şaşırtıcı bir hızla genişlettiğini tespit etti. Yapılan son çalışmalar; bu canlıların artık Missouri'nin tamamına yayıldığını, Iowa'dan Georgia'ya kadar oldukça geniş bir bölgeye yerleştiğini gösteriyor. Dağılım modelleri ise armadilloların ABD'nin doğusuna doğru yayılmaya devam edeceğine işaret ediyor. Bu veriler, uzmanların yaban hayatı ile yaşanabilecek olası sorunları önceden öngörüp proaktif önlemler almasına yardımcı oluyor.

Görsel: USGS

Mars'ta "bal peteği" yapıları