Nature dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Mars'ın iç yapısında şaşırtıcı bir termal asimetri keşfetti: Gezegenin güney yarıküresi, kuzeyinden 200 ile 400 santigrat derece daha sıcak ve kısmen erimiş durumda. California Teknoloji Enstitüsü'nden (Caltech) Alexander Berne liderliğindeki ekip, bu keşfe gelgit tomografisi adı verilen yenilikçi bir yöntemle ulaştı.

Berne, yüksek lisans çalışmaları sırasında gezegen içyapılarını yerçekimi verilerindeki varyasyonlardan çıkarmaya yarayan bir model geliştirdi. Ekip, Mars Global Surveyor, Mars Odyssey ve Mars Reconnaissance Orbiter'dan on yıllar boyunca toplanan verileri kullanarak Mars'ın çevresindeki yerçekimi alanını yeniden kurguladı. Güneş'in Mars üzerindeki mevsimsel gel-git etkileri, gezegenin iç yapısı hakkında ipuçları taşıyan yerçekimi imzaları bırakıyor; bu imzalar analiz edilerek üç boyutlu bir iç yapı modeli oluşturuldu.

Bulgu birçok gizemi aynı anda açıklıyor: Güneyin demir minerallerinde gözlemlenen manyetik anomaliler, güneyde sismik dalgaların daha hızlı söndüğünü tespit eden InSight misyonunun verileri ve Mars'ın yüzeyindeki kuzey-güney asimetrisi (güneyde dağlar ve kraterler, kuzeyde düz ovalar) artık tek bir termal anomaliyle açıklanabilir.

Bu sıcaklık farkının nasıl oluştuğu henüz bilinmiyor. Öne sürülen hipotezler arasında kuzeyden gelen dev bir çarpmanın ısı serbest bırakması, güney mantosunda geçmişteki spontan konveksiyon ve kalın jeolojik katmanların fazla ısıyı hapsetmesi yer alıyor. Araştırmacılar bu asimetrinin Mars'ın hidroloji tarihini, özellikle de su tutmuş olabilecek havzaların oluşumunu doğrudan etkilemiş olabileceğini ve gezegenin yaşam için uygun koşullara sahip olduğu dönemlere ilişkin anlayışımızı derinleştirebileceğini vurguluyor.

Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, 165 milyon yıl önce Orta Jura döneminde yaşamış ötleği ve çekirge akrabalarının seslerini bilgisayar modelleri ve makine öğrenimi kullanarak yeniden oluşturdu. Çin'in İç Moğolistan bölgesinden elde edilen fosil kanatları inceleyen ekip, Jura ormanlarının akustik ortamını ilk kez bilimsel olarak canlandırdı.

Araştırmacılar, dokuz türe ait 20 fosil kanadını inceledi. Bu kanatlardaki mikroskobik, diş benzeri sırtlar karşı kanattaki bir kazıyıcıyla sürtüşerek ses üretiyor; sesin frekansı bu sırtların aralığına ve titreşen kanat alanının büyüklüğüne bağlı. Ekip bu yapıları ölçerek modern böcek verileri ve türler arası akrabalık ilişkileriyle birleştirdi; ardından makine öğrenimi modeli her türün olası ötüş hızını tahmin ederek hipotetik bir Jura akustik ortamı oluşturdu.

Sonuçlar zengin ve çeşitli bir ses dünyasını gözler önüne serdi. İncelenen türlerin büyük bölümü, bazı günümüz cırcırböceklerine benzer biçimde yaklaşık 5 kilohertz'lik saf tonlu sesler üretiyordu. Ancak en dikkat çekici bulgu Sigmaboilus peregrinus türünden geldi: Bu tür, 20 kilohertzin üzerinde ultrasonik sesler üretmiş görünüyor. Bu önemli; çünkü ultrasonik iletişimin yarasaların evrimi tarafından tetiklendiği varsayılıyordu. Oysa bu fosiller yarasalardan çok daha erken dönemde böceklerin ultrasonik sinyaller kullandığını kanıtlıyor.

Araştırmacılar bu akustik çeşitliliğin hayatta kalma stratejisiyle doğrudan bağlantılı olduğunu düşünüyor: Yüksek frekanslı sesler dişileri çekerken konumu saptamayı güçleştiriyor; farklı frekanslar ise aynı ormandaki türlerin birbirinin sesini bastırmasını engelliyor. Böylece Jura'nın orman zeminleri, günümüz tropik ormanlarına benzer karmaşık bir akustik ekosisteme ev sahipliği yapıyor olabilir.

George Orwell'in 1984 adlı romanı bugünün dünyasını anlatıyor sanki. Okunmalı.

Son 10 yılda, sigorta şirketleri dünya genelinde fırtınaların kıyı bölgelerinde yol açtığı hasarlar için 200 milyar dolardan fazla ödeme yaptı. Yapılan bir yıllık değerlendirme, mevcut tuz bataklıklarının gerisindeki alanlarda, bu bataklıkları kaybeden bölgelere kıyasla ortalama %20 daha az mülk hasarı yaşandığını ortaya koydu. Daha çok sulak alan, daha az mülk hasarı ve maliyet tasarrufu anlamına geliyor.

DuckLabs'ın AWS'ye katılması haberi, açık kaynak projelerin kaderini çok güzel anlatıyor. Bir yere kadar bootstrapped ilerleyip, milyonlarca kullanıcıya ulaşınca operasyonel yük devasa bir soruna dönüşüyor. Projenin özgürlüğünü koruyarak AWS gibi bir devin kaynaklarını kullanmak, ölçeklenmek için mantıklı bir adım. Ancak kâr amacı gütmeyen vakıf bile olsa, bu devralma, her commit'in, her yol haritası kararının bambaşka bir stratejik bağlama oturacağı gerçeğini de beraberinde getiriyor. Açık kaynak kalma sözü değerli, umarım ruhu da kalır. Zira bu büyüme hikayelerinin sonunda, kaynak ihtiyacı ve stratejik öncelikler dengesinde ince bir çizgi oluşuyor.