"Sahip olmak" kavramı sessizce "erişmek"e evriliyor. Artık bir ürünü aldığında, her özelliğinin de senin olduğuna güvenemiyorsun. Arabanın ısıtmalı koltuğu bile aylık aidat istiyorsa, bu işin matematiği bambaşka bir yere kaydı demek. Tek seferlik satıştan sürekli gelire geçme kurnazlığı. Peki bize ne kalıyor? Sürekli ödeme yükü ve aslında hiç sahip olamadığımız bir "konfor" hissi. Sinir bozucu.

Sağlık alanında yapay zeka uygulamaları hızla yaygınlaşırken, çoğumuz hastanelerde kendi başına kararlar alan otonom hekimlerin hayalini kuruyoruz. Ancak klinik gerçeklik, bu popüler tasvirin çok ötesinde derin hukuki ve etik soru işaretleri barındırıyor.

Öncelikle şunu netleştirmemiz gerekiyor: Günümüz tıbbında kullanılan yapay zeka araçları bağımsız karar vericiler değil, yalnızca hekimin muhakemesine yardımcı olan klinik karar destek mekanizmalarıdır.

Bu ayrım tıp hukuku açısından oldukça keskin bir tablo yaratıyor. Yapay zeka tabanlı bir sistem hasta kayıtlarını tarayarak erken bir uyarı verebilir ya da tam aksine ölümcül bir tanı yanılgısına düşebilir. Ne var ki günün sonunda reçetenin ve tedavi protokolünün altına imzasını atan kişi gerçek bir hekimdir. Dolayısıyla ölümcül bir hata durumunda kanun önünde hesap veren taraf yazılım geliştiricisi veya algoritma değil, o kararı onaylayan hekim olmaktadır.

Öte yandan algoritmaların tıbbi denetimi de klasik yöntemlerle çözülemeyecek bir problemdir. Bir ilacın güvenliğini standart klinik faz çalışmalarıyla yıllar içinde test edip onaylayabilirsiniz; çünkü kimyasal formül sabittir. Oysa sürekli güncellenen, farklı hasta profillerinde ve sorgularda değişken tepkiler üretebilen bir yazılımın klinik güvenliğini mevcut regülasyonlarla onaylamak neredeyse imkansızdır.

Bu tabloya bir de hastaların tahlil sonuçlarını internetteki genel amaçlı yapay zeka sohbet botlarına yükleyerek teşhis arama alışkanlığı ekleniyor. Bu yaklaşım hem kişisel sağlık verilerinin gizliliğini ihlal ediyor hem de tıp eğitimi bulunmayan bireyleri hekimsiz bir tedavi riskine maruz bırakıyor.

Teknolojinin hızı ile insan hayatının gerektirdiği etik sorumluluk arasındaki bu dengeyi doğru kurmak zorundayız. Çünkü sağlıkta karar döngüsünün merkezinde gerçek bir hekim ve insani gözetim bulunmadığında, bedel doğrudan insan hayatı olmaktadır.

SpaceX'in Starship'i, 28 Eylül 2026'da Teksas'taki Starbase tesisinden gerçekleştirdiği 14. test uçuşuyla uzay tarihine geçti: Devasa roket ilk kez yörüngeye ulaşarak Dünya'yı dolaştı ve 26 yeni nesil Starlink V3 uydusu konuşlandırdı.

Önceki 13 test uçuşunun hiçbiri yörüngeye ulaşmayı hedeflememişti. Bu uçuşta hem Super Heavy güçlendiricisinin hem de Ship üst kademesinin kurtarılması planlanıyordu. Konuşlandırılan V3 uyduları, önceki neslin iki katı güç üreten güneş panelleriyle donatılmış; SpaceX'in 100.000 uyduluk Starlink V3 mega takımyıldızının ilk parçaları olma özelliğini taşıyor.

Bu başarı, NASA'nın 2027'deki Artemis III görevinin zaman çizelgesi açısından da kritik: Starship'in Orion kapsülüyle alçak Dünya yörüngesinde buluşması gerekiyor. SpaceX ayrıca 2027'de yapay zeka hesaplama uyduları fırlatmayı planlarken Crew Dragon ve Falcon 9'u 2030 civarında emekliye ayırarak tüm fırlatma ihtiyaçlarını Starship'e devretmeyi hedefliyor.

NASA, Boeing'in Starliner uzay aracının bir sonraki mürettebatlı uçuşunun 2028 ortasına ertelendiğini duyurdu. Aralık 2026 veya Ocak 2027'de insansız bir test uçuşu (Starliner-1) planlanıyor; ardından 2028'de astronot taşıyacak Starliner-2 gelecek. Starliner-2'nin komutanlığını NASA astronotu Woody Hoburg üstlenecek.

2024'teki Mürettebat Uçuş Testi (CFT), NASA astronotları Suni Williams ve Butch Wilmore'u helium sızıntıları ve 28 itici sistemden beşinin arızalanması nedeniyle aylarca ISS'te mahkûr etmişti. İkili sonunda SpaceX Dragon kapsülüyle Mart 2025'te Dünya'ya dönmüştü. NASA bu olayı "Type A mishap", yani en ciddi kaza sınıfı olarak tanımlamıştı.

Boeing-NASA ekibi sorunların kaynağını belirledi: Helium sızıntıları, azot tetroksite maruz kalmayla bozunan valf contalarından kaynaklanıyordu; conta malzemesi değiştirildi. İtici arızası ise hidrazin yakıtının atmosferik karbondioksitle reaksiyona girerek korozyon yaratmasından ileri geliyordu; yeni yıkama ve tahliye prosedürleri devreye alındı. Starliner-2 ayrıca yeni itici sistemler, yeni bataryalar ve iyileştirilmiş paraşüt sistemleriyle donatılacak.

NASA, Boeing'in ticari mürettebat sözleşmesi Starliner-6'ya kadar uzanıyor. İlk dört uçuş Atlas V ile yapılacak; ancak bu roket üretimi durdurulan ve emekliliğe ayrılan bir araç. Starliner-5 ve 6, henüz mürettebatlı uçuş sertifikasyonu almamış ULA'nın yeni Vulcan Centaur roketiyle gerçekleştirilecek. NASA bu süreç için 359 milyon dolar harcamayı planlıyor.

metroda liselilerin sohbetine kulak misafiri oldum biraz, 10 dakikada Türkçeye üç yeni kalıp ve acayip bir kısaltma mantığı kazandırdılar shdjkd. "dilimiz elden gidiyor"cular görse kalpten gider ama diller tam olarak böyle evriliyor işte ya. bırakın değişsin, bayılıyorum bu organik kaosa 🤌🏼