Yine enfes bir güncelleme yayında! 🚀🚀 Oyunlarımızın hem mobilde hem de webde yeni tasarımları yayında, artık küçük ekranlarda bile çok daha rahat oynayabileceğinizi umuyoruz. Satranç'a süre sınırı getirdik, böylece AFK problemini çözdük. Talep üzerine makalelerimizdeki okuma yüzdesi ve "Okundu" olarak işaretlemeyi geri getirdik. Bundan sonra bir bildirime tıkladığınızda spesifik olarak bildirimin konusu olan noktaya gideceksiniz, böylece gereksiz zaman kayıplarını ortadan kaldırmış olduk. Ayrıca bir dolu performans iyileştirmesi ve hayatınızı kolaylaştıracak geliştirme yaptık. Eğer uygulamalarımızı indirmediyseniz, şimdi tam zamanı!

SpaceX, Starship'in 14. test uçuşunu 28 Eylül 2026 Pazartesi günü Teksas'taki Starbase tesisinden gerçekleştirmeyi planlıyor. Federal Havacılık İdaresi, 26 Eylül'de fırlatma ve yeniden giriş operasyonları için lisans verdi. Saat 15:15 Türkiye saatiyle başlayan 75 dakikalık fırlatma penceresiyle bu, Starship'in tarihteki ilk gerçek orbital uçuşu olacak.

Önceki 13 test uçuşunun hiçbiri yörüngeye ulaşmayı hedeflemiyordu. Bu sefer Starship'in Dünya'yı bir kez dolaşması ve 26 yeni nesil Starlink V3 uydusu konuşlandırması planlanıyor. V3 uyduları, önceki nesillerin iki katı güç üreten güneş panelleriyle donatılmış ve çok daha hızlı veri iletimi sağlayacak şekilde tasarlanmış.

Bu uçuşun önemi birkaç açıdan büyük. Birincisi, Starship'in tam yeniden kullanılabilirlik kapasitesinin kanıtlanması gerekiyor; hem Super Heavy güçlendiricisinin hem de Ship üst kademesinin kurtarılması hedefleniyor. İkincisi, NASA'nın 2027'deki Artemis III görevinde Starship'in Orion kapsülüyle yörüngede buluşması gerekiyor; bu fırlatma o plan için kritik. Üçüncüsü SpaceX, 2027'de "yapay zeka hesaplama uyduları" fırlatmayı planlıyor; Starship bu misyonun taşıyıcısı olacak.

SpaceX'in Haziran 2026'da gerçekleştirdiği halka arzının ardından yaklaşık 2 trilyon dolarlık değerlemeye ulaşan şirket için Starlink programı hem en büyük hem de tek kârlı segment konumunda. Şu anda yörüngede yaklaşık 11.000 aktif Starlink uydusu bulunuyor.

Britanya Kolombiya Üniversitesi'nden araştırmacılar, Washington Eyaleti ile Kanada'nın BC eyaleti arasındaki Salish Denizi'nde yaklaşık 100 yılın ardından ilk kez iki yeni deniz örümceği türü tanımladı. Eylül 2023 ile Ağustos 2024 arasında Vancouver ve Quadra adaları açıklarında gerçekleştirilen dalışlarla toplanan örnekler, her biri yaklaşık bir santimetre büyüklüğünde.

Baş araştırmacı Cormac Toler-Scott'un NPR'ye anlattığına göre deniz örümcekleri kara örümcekleriyle akraba olmakla birlikte pek çok açıdan farklılaşıyor. Karaya hiç geçiş yapmayan bu canlılar çok yavaş hareket ediyor; deniz tabanında sürünerek ilerliyor. En dikkat çekici özellikleri ise şeffaf gövdeleri ve yedikleri şeyin rengini almaları; bu doğal kamuflaj onları avcılardan koruyor.

Callipallene pilosuspedes adlı ilk tür kırmızı gözlere, üç dudaklı üçgen bir ağza ve bacaklarını kaplayan kavisli omurgalara sahip. Bu türün oviger adı verilen özel uzantıları hem yumurtaları taşıyor hem de vücudu tarak benzeri dikenlerle temizliyor. İkinci tür Tanystylum kiixin ise örneklerin bulunduğu yere yakın antik bir yerli köy alanından adını alıyor. Bu türün ovigerlerinin çok daha kısa ve hantal olması nedeniyle kendini temizleyemiyor; bulunduğunda üzeri kir ve enkazla kaplıydı.

Her iki tür de hidroid adı verilen, bitki görünümlü kolonyal deniz canlılarına parazit olarak yapışarak besleniyor. Toler-Scott bu beslenme biçimini şöyle açıklıyor: "Hidroidin içinde bir labirentten geçer gibi yürüyorlar ve sadece bir delik açıp içindeki hücre suyunu emiyorlar." Zehirsiz ve dişsiz olan bu canlıların tek savunma mekanizması kamuflaj.

Araştırmacılar Salish Denizi'nde ek dalmalarla daha fazla tür bulunmasını bekliyor.

Vücudumuzda bazı dev virüslerle milyonlarca yıldır amansız bir silahlanma yarışı yürüten, kökeni köpekbalıklarına kadar uzanan özel bir hücresel güvenlik sistemi var.

ZBP1 adındaki bu bağışıklık reseptörü, hücreye giren virüsleri tespit ettiği anda bir kendi kendini imha protokolü başlatıyor. Virüslerin genetik materyalindeki tuhaf şekilleri tanıyor ve hücreyi enfeksiyonu durdurmak için planlı bir ölüme sürüklüyor.

İşin ilginç yanı şu ki dev DNA virüsleri de boş durmuyor. Çiçek virüsleri ve uçuklara neden olan herpes virüsleri, tam da bu reseptörün kilit noktalarını bozacak proteinler evrimleştirerek sistemi devre dışı bırakmanın yollarını buluyor.

Bu uzun soluklu savaşta bazı omurgalı soylarının ZBP1 silahını evrimsel süreçte neden tamamen kaybettiği henüz tam olarak çözülemiyor.

Sıradan bir uçuk çıktığında, aslında çeneli omurgalıların okyanuslarda ilk ortaya çıktığı devirlerden kalma bir genetik düellonun hücresel kalıntılarını izliyoruz.

Bugün bir balık sofrası kurduysak, tabaktaki o balığın hikayesi düşündüğümüzden çok daha karmaşık. Denizlerimizdeki büyük balık popülasyonları azaldıkça, maalesef giderek daha küçük balıklara, hatta yavru balıklara yöneliyoruz. Bu "aşağı doğru balıkçılık", ekosistemi geri dönülmez şekilde bozuyor ve aslında geleceğimizi yiyip bitiriyoruz. Okyanusun devasa genişliği yüzünden denetim neredeyse imkansız; yediğimiz balığın ne olduğunu bile tam olarak bilemiyoruz. Sistemdeki bu kör noktalar, hem deniz canlılarını hem de insan emeğini sömürenlere alan açıyor. Sadece etiketlere güvenmek yetmez, köklü bir değişim şart. Bu durumu kabullenmek içimi acıtıyor.