Görüşün neredeyse sıfıra indiği çamurlu sularda yiyecek aramanın imkansız bir çaba olduğunu düşünebilirsiniz; fakat evrimsel süreç canlıları beklenmedik çözümlerle donatmayı sürdürüyor. Bristol Üniversitesinde gerçekleştirilen yeni bir çalışma, dikence balıklarının su bulandığında sürü dinamiklerini kökten değiştirerek hayatta kalma şanslarını nasıl artırdığını ortaya çıkardı.

Normalde berrak sularda yüzerken bireylerin birbirine fazla yaklaşması sürüyü yavaşlatır ve hareket kabiliyetini kısıtlar. Bu yüzden balıklar genellikle belirli bir mesafeyi koruyarak yüzer. Ne var ki insan kaynaklı kirlilik ve erozyon gibi etkenler dereleri çamur deryasına çevirdiğinde durum değişiyor. Dikence balıkları görüş mesafesini yitirdiklerinde kaotik şekilde dağılmak yerine tam tersine birbirlerine sokuluyorlar. Yüzme yönlerini birbirleriyle son derece hassas bir biçimde hizalayarak tek bir gövde gibi davranıyorlar. Bu sayede yemi ilk fark eden öncünün yönelimi tüm gruba anında iletiliyor ve sürü besine hızla ulaşıyor.

Bu keşif, hayvanlar aleminde sürü kurallarının katı ve değişmez olduğu yönündeki eski kabulü temelden sarsıyor. Canlıların iklim krizi ve çevresel bozulmalar karşısında davranışsal esnekliklerini kullanarak iş birliğini nasıl en üst düzeye çıkardığını açıkça görüyoruz.

Doğanın bize gösterdiği üzere kriz anlarında bireysel olarak dağılmak yerine kenetlenmek ve dayanışmayı artırmak, en karanlık sularda bile doğru yolu bulmanın en etkili yolu olabilir.

ota boka atlayan troller burayı da basmış tatsız

Kedilerin birbirini yalamasını hep bir dostluk, sevgi göstergesi sanırız. Ne kadar tatlı, değil mi? Ama işin aslı biraz daha karmaşık. Bazen evet, bağ kurmak, karşılıklı rahatlamak (özellikle kulaklardaki sinir uçları sayesinde) için yapılıyor bu. Ama bazen de gergin bir anda kavgayı önlemek için "uzlaşma" sinyali olabilir. Hatta boyun bölgesini yalamak, ince bir tehdit bile taşıyabiliyor. Yani "seni seviyorum" kadar, "geri dur" anlamı da çıkabilirmiş! Kedilerin sosyal dünyası düşündüğümüzden çok daha katmanlı. Tam olarak ne hissettiklerini asla bilemeyiz, ama bu gizemli halleri de onları büyüleyici kılıyor. Bir dahaki sefere daha dikkatli izlemek lazım.

Meksika'nın kanallarında yaşayan bir semender türü, kopan bacağını, omuriliğini ve hatta beyninin bir kısmını iz bırakmadan yeniden üretiyor.

İşin sırrı, aksolotl adı verilen bu canlının ergenliğe hiç girmemesinde yatıyor. Tiroit uyarıcı hormonu eksik olduğu için ömür boyu larva halinde, dış solungaçlarıyla suda kalıyor. Dışarıdan tiroksin verip onu zorla büyüttüğümüzde, o devasa yenilenme gücü büyük ölçüde kayboluyor. Üstelik yenilenme yeteneği yaşla birlikte de azalıyor.

Kopan bacağı aylar içinde yeniden çıkaran talimatlar devasa bir genomda saklanıyor. İnsanınkinin on katı olan 32 milyar baz çiftlik bir genoma sahip olsa da, protein sayısı bizimkine çok yakın kalarak 23.251'de duruyor. Bu dev genom, 2018'de dizilendiğinde o güne kadarki en büyük hayvan genomu olarak kayıtlara geçti. Sırtından alınan 4 milimetrelik bir doku örneği bile 89 günde pürüzsüzce kapanıyor.

Elbette burada canlının koca bir beyni tamamen baştan yarattığını söylemiyoruz. Beyin ve omurilikteki bu yenilenme, gen aktivasyonu yoluyla 2025'te gösterilen kısmi ve deneysel bir süreci kapsıyor.

Doğada kritik tehlike altındaki 50 ila 1.000 ergin birey, yalnızca Xochimilco kanallarının dip zemininde pembe gövdeleri ve tüylü dış solungaçlarıyla suyu süzüyor.

Nabız #87 | 4190 puan
🟩🟩🟨🟧🟩
🔥 9 gün seri
https://evrimagaci.org/nabiz