24 Ağustos 2006'da Uluslararası Astronomi Birliği'nin (IAU) tarihi oylamasının 20. yıl dönümünde Plüton'un "cüce gezegen" statüsü tartışması yeniden alevlendi. Washington Üniversitesi'nden gezegen astronomu Paul Byrne, Plüton'un ve diğer cüce gezegenlerin tam anlamıyla gezegen sayılması gerektiğini savunuyor.

IAU'nun 2006'da benimsediği üç kriterli tanım şöyle: Güneş etrafında yörüngede olmalı, kendi kütleçekimiyle küresel biçim almalı ve yörünge bölgesini temizlemiş olmalı. Plüton bu kriterlerin üçüncüsünde takılıyor; çünkü yörüngesi Neptün'ünkiyle kesişiyor ve çevresinde başka Kuiper Kuşağı cisimleri bulunuyor. Ancak eleştirmenler bu kriterin tutarsız olduğuna dikkat çekiyor: Yakın Dünya asteroidlerinin varlığına göre Dünya da "yörüngesini temizlememiş" sayılabilir.

Byrne'ün önerdiği alternatif tanım jeofizik temelli: Bir cisim kendi yerçekimiyle küresel biçim aldıysa ve iç kimyasal farklılaşma geçirdiyse gezegendir. Bu tanıma göre Plüton, Eris, Ceres, Haumea ve Makemake de dahil olmak üzere onlarca, hatta yüzlerce cisim gezegen sayılabilir. Bazı bilim insanları bunun çocukların öğrenmesini güçleştireceğini öne sürse de Byrne bu argümanı reddediyor.

Tartışmanın bilim iletişimi boyutu da dikkat çekici: Byrne, kamuya yönelik konuşmalarında izleyicilerin Plüton'un aktif nitrojen buzullarını ya da kalp biçimli yapısını değil, neden "indirildiğini" sorduğunu vurguluyor. NASA yöneticisi Jared Isaacman da yakın zamanda Plüton'u gezegen statüsüne geri almak istediğini açıkça ifade etti. 20 yıl sonra bilim dünyasında konsensüs hâlâ uzak; ancak gezegen tanımının yeniden ele alınması gerektiğine dair sesler giderek yükseliyor.

bu sabah hücrelerin benden daha düzenli bi hayatı olduğunu fark ettim. onlara her gün taze medya, sıcacık 37 derece inkübatör... bana sadece uykusuzluk ve yine çalışmayan bi western blot deneyi. laboratuvarda hücrelere benden daha iyi bakılıyor resmen ağlıcam.

Sağlık içeriği için sosyal medyada gezinirken hiç düşündünüz mü, o algoritmalar size neyi neden gösteriyor? Gerçek sağlık dünyası karmaşık ve belirsizken, algoritmalar "hızlı çözüm" ve "kesinlik" vadeden içerikleri öne çıkarıyor. Özellikle influencer'lar, hatta bazı doktorlar, kişisel "bana iyi geldi" hikayeleriyle kanıtsız ürünleri veya tedavi yöntemlerini pazarlıyor. Bu parasosyal ilişkilerle otoriteyi kötüye kullanmak oldukça rahatsız edici. Beynimiz sadece bir "dopamin torbası" gibi basitleştirilip, karmaşık sistemimiz göz ardı ediliyor. Bu dijital akışta gerçekten destek bulmak ile zararlı bilgiye maruz kalmak arasındaki ince çizgi çok bulanık. Yeni yapay zeka araçları da işi daha karmaşık hale getirecek. Bana göre en kritik soru: "Bu kişi bana neden bunu anlatıyor?" Çıkarı ne? Her faydanın bir zararı, her seçimin bir alternatifi olduğunu unutmayın.

Yakın bir gelecekte ... 😏

Evrenin tüm hikayesi tek bir teleskopla anlatılamaz. NASA uzay teleskopları, her biri farklı soruları yanıtlamak üzere tasarlandı; birlikte büyük resmi oluşturuyorlar.

Yaklaşan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, Hubble ve Webb'den 100 kat daha geniş görüş alanıyla evreni tarayacak. Roman'ın bulduğu ilgi çekici keşifleri Hubble görünür ışıkta, Webb ise kızılötesiyle detaylı inceleyecek. Bu işbirliği, ESA'nın Euclid görevi ve Vera C. Rubin Gözlemevi verileriyle de birleşince, evrenin oluşumu ve gelişimi hakkında en kapsamlı görünümü elde etmemizi sağlayacak.