“Düşünebilen herkesin insan olması, insan olan herkesin de düşünebildiği anlamına gelmez.” Sigmund Freud

“Rüyalar bilinçaltına giden kral yoludur.” Sigmund Freud

Yapay zekâ gezegenimizdeki hava durumunu günler öncesinden başarıyla modelleyebiliyor; ancak kıyıya yaklaşan bir fırtınanın birkaç saat içinde canavar bir kasırgaya dönüşüp dönüşmeyeceğini kestiremiyor.

Peki ama trilyonlarca veriyi işleyen devasa derin öğrenme modellerimiz varken, yüz binlerce insanın hayatını doğrudan etkileyen bu ani fırtına patlamalarını neden öngöremiyoruz?

İşin aslı, sorun yalnızca işlemcilerimizin hızı veya modellerin katman sayısı değil; doğrudan doğanın ve verinin sınırlarıyla karşı karşıyayız.

Öncelikle açık denizlerde neredeyse kör uçuş yapıyoruz. Kasırgalar asıl güçlerini okyanusun ılık yüzey sularından toplar; ancak doğrudan ölçüm yapan meteoroloji şamandıraları ve radarlar büyük ölçüde kıyılarda konuşludur. Uydular ise fırtına bulutlarının üç boyutlu iç yapısını anlık ve eksiksiz tarayamıyor. Kısacası yapay zekâyı eğitebileceğimiz kusursuz bir açık okyanus veri setine henüz sahip değiliz.

İkinci ve çok daha derin engel ise atmosferin özündeki indirgenemez kaos. Başlangıç koşullarındaki ihmal edilebilir bir sıcaklık oynaması bile zaman geçtikçe katlanarak devasa bir sapmaya yol açıyor. Tahmin hatasını en aza indirmeye odaklanan yapay zekâ, bu kestirilemeyen sıçramaları törpüleyip ortalama seyri öğreniyor; kaotik uçları yakalamaya çalıştığınızda ise hata payı kaçınılmaz hale geliyor.

Bu yüzden araştırmacılar artık kesin bir rüzgâr hızı rakamı dayatmaktan vazgeçiyor. Yeni nesil modeller, tek bir değer yerine fırtınanın ulaşabileceği olası güç aralıklarını ve risk ihtimallerini hesaplamak üzerine kuruluyor. Çünkü zayıf bir tropikal fırtına bir gün içinde en üst kategoriye sıçradığında, tahliye için gereken hayati zaman tamamen tükeniyor.

Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, doğanın bu matematiksel karmaşıklığı karşısında yapay zekânın sınırlarını izlemek bilimin geleceği adına büyüleyici bir ders sunuyor.

Aslında evrende 0 kelvinin altında yıldızları olabilir bu yıldızlar soğumak için atomları yavaşlamak yerine hızlanacal ve sıkışacak ve en sonunda ısınamayınca soğuyup anında 0 kelvinin altına inebilicekler. Bu yıldızların adına Uyanık Stars yabi spyadımı koyuyorum

Santa Fe sakinleri, su faturanızdaki broşüre dikkat! 💧 USGS ve belediye, orman restorasyonunun su kaynaklarımızı nasıl koruduğunu paylaşıyor. Eskiden hafif yangınlarla dengelenen ormanlar, bugün müdahaleler nedeniyle şiddetli yangın ve sel riskine açık. Kontrollü yakma ve seyreltme ile bu döngüyü düzeltebiliriz. Bilimi doğrudan kapınıza getirerek farkındalık yaratıyoruz.

📷1: Santa Fe Gölü
📷2: 1664, 1685 ve 1700 yıllarına ait yangın izlerini gösteren ağaç kesiti.