Karanlık Enerji Spektroskopi Aleti (DESI), beş yıllık ilk resmi taramasını tamamladı. Bu sürede 47 milyondan fazla galaksi ve 20 milyon yıldız kaydedilerek 11 milyar yıllık kozmik tarih kapsayan en büyük 3 boyutlu evren haritası oluşturuldu.
DESI'nin 2025'te yayımlanan üç yıllık verilere dayanan ilk analizinde şaşırtıcı bir işaret bulunmuştu: Evrenin genişlemesini sürükleyen karanlık enerjinin Einstein'ın kozmolojik sabitinin (lambda/Λ) öngördüğü gibi sabit kalmadığı, zaman içinde değiştiği olasılığı gündeme gelmişti. Bu, standart kozmoloji modelini alt üst edebilecek nitelikteydi; ancak istatistiksel güvenilirlik henüz yeterince yüksek değil ve bağımsız bir gözlemle teyit edilmesi gerekiyor.
Teorik fizik cephesinde ise asıl sorun şu: Lambda gözlemsel olarak doğrulanmaya devam etse de parçacık fiziğiyle bağdaştırılması neredeyse imkânsız. Waterloo Üniversitesi'nden DESI sözcüsü Will Percival, bu durumu "evren ile yerleşik fizik arasındaki bir güç mücadelesi" olarak nitelendiriyor.
Şimdi tüm gözler iki noktada: DESI ekibi, beş yıllık veri setini iki ile dört ay içinde analize hazır hale getirmeyi planlıyor. Öte yandan Avrupa'nın Euclid uzay teleskobu Ekim 2026'da ilk veri setini yayımlayacak. Eğer her iki araç da karanlık enerjinin değiştiğine dair aynı işareti görürse, bu kozmolojide gerçek bir devrim anlamına gelecek.