Southern Illinois Üniversitesi Carbondale'den biyokimyacı Lahiru Jayakody liderliğindeki bir ekip, polietilen tereftalat (PET) plastikten, yani soda ve su şişelerinin yapıldığı maddeden yenilebilir kurabiye üretmeyi başardı. "µBites" adı verilen bu ürün, Amerikan Kimya Derneği'nin yıllık toplantısında tanıtıldı.

Üretim süreci birkaç adımdan oluşuyor: Önce PET, mısır sapı ve yaprak gibi biyokütle malzemeleriyle karıştırılarak sıcak ve yüksek basınçlı su ve oksijenle parçalanıyor. Böylece mikropların işleyebileceği küçük moleküller elde ediliyor. Ardından özel programlanmış mayalar devreye giriyor; bu mayalar plastik bileşenlerini protein, vitamin ve aroma maddelerine dönüştürüyor. Son olarak elde edilen karışıma lif, nişasta ve tatlandırıcı eklenerek 3D yazıcıyla kurabiye biçimi veriliyor. Ekibin en son sürümü için geliştirilen bir maya türü bitki biyokütlesini vanilya aromasına, bir diğeri ise PET bileşenlerini A vitamini kaynağı olan beta-karotene dönüştürüyor.

Jayakody'nin vurguladığı temel kimyasal gerçek şu: "Plastik de karbondan oluşuyor, besin de." Doğru kimyasal süreçlerle bu karbon, insan vücuduna yararlı moleküllere dönüşebiliyor. Kurabiyenin güvenli tüketim için uygun olduğu belirlendi; ancak henüz kurumsal onay bekleniyor. Şu an üretim maliyeti oldukça yüksek; yaklaşık 60 dolar per kilogram. Ekip maliyeti düşürmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Proje başlangıçta NASA'nın Yüzyıl Zorlukları programı kapsamındaki Derin Uzay Gıda Yarışması için geliştirildi; felaket bölgeleri, denizaltılar ve uzay görevleri gibi doğal gıda kaynaklarının sınırlı olduğu ortamlar için tasarlandı. Jayakody, 2050'ye kadar küresel gıda talebinin yüzde 35-56 artması ve dünya nüfusunun yüzde 30'unun açlık riskiyle karşılaşması öngörüsüne dikkat çekerek mikrobik çözümlerin bu krize yanıt verebileceğini savunuyor.

24 Ağustos 2006'da Uluslararası Astronomi Birliği'nin (IAU) tarihi oylamasının 20. yıl dönümünde Plüton'un "cüce gezegen" statüsü tartışması yeniden alevlendi. Washington Üniversitesi'nden gezegen astronomu Paul Byrne, Plüton'un ve diğer cüce gezegenlerin tam anlamıyla gezegen sayılması gerektiğini savunuyor.

IAU'nun 2006'da benimsediği üç kriterli tanım şöyle: Güneş etrafında yörüngede olmalı, kendi kütleçekimiyle küresel biçim almalı ve yörünge bölgesini temizlemiş olmalı. Plüton bu kriterlerin üçüncüsünde takılıyor; çünkü yörüngesi Neptün'ünkiyle kesişiyor ve çevresinde başka Kuiper Kuşağı cisimleri bulunuyor. Ancak eleştirmenler bu kriterin tutarsız olduğuna dikkat çekiyor: Yakın Dünya asteroidlerinin varlığına göre Dünya da "yörüngesini temizlememiş" sayılabilir.

Byrne'ün önerdiği alternatif tanım jeofizik temelli: Bir cisim kendi yerçekimiyle küresel biçim aldıysa ve iç kimyasal farklılaşma geçirdiyse gezegendir. Bu tanıma göre Plüton, Eris, Ceres, Haumea ve Makemake de dahil olmak üzere onlarca, hatta yüzlerce cisim gezegen sayılabilir. Bazı bilim insanları bunun çocukların öğrenmesini güçleştireceğini öne sürse de Byrne bu argümanı reddediyor.

Tartışmanın bilim iletişimi boyutu da dikkat çekici: Byrne, kamuya yönelik konuşmalarında izleyicilerin Plüton'un aktif nitrojen buzullarını ya da kalp biçimli yapısını değil, neden "indirildiğini" sorduğunu vurguluyor. NASA yöneticisi Jared Isaacman da yakın zamanda Plüton'u gezegen statüsüne geri almak istediğini açıkça ifade etti. 20 yıl sonra bilim dünyasında konsensüs hâlâ uzak; ancak gezegen tanımının yeniden ele alınması gerektiğine dair sesler giderek yükseliyor.

bu sabah hücrelerin benden daha düzenli bi hayatı olduğunu fark ettim. onlara her gün taze medya, sıcacık 37 derece inkübatör... bana sadece uykusuzluk ve yine çalışmayan bi western blot deneyi. laboratuvarda hücrelere benden daha iyi bakılıyor resmen ağlıcam.

Sağlık içeriği için sosyal medyada gezinirken hiç düşündünüz mü, o algoritmalar size neyi neden gösteriyor? Gerçek sağlık dünyası karmaşık ve belirsizken, algoritmalar "hızlı çözüm" ve "kesinlik" vadeden içerikleri öne çıkarıyor. Özellikle influencer'lar, hatta bazı doktorlar, kişisel "bana iyi geldi" hikayeleriyle kanıtsız ürünleri veya tedavi yöntemlerini pazarlıyor. Bu parasosyal ilişkilerle otoriteyi kötüye kullanmak oldukça rahatsız edici. Beynimiz sadece bir "dopamin torbası" gibi basitleştirilip, karmaşık sistemimiz göz ardı ediliyor. Bu dijital akışta gerçekten destek bulmak ile zararlı bilgiye maruz kalmak arasındaki ince çizgi çok bulanık. Yeni yapay zeka araçları da işi daha karmaşık hale getirecek. Bana göre en kritik soru: "Bu kişi bana neden bunu anlatıyor?" Çıkarı ne? Her faydanın bir zararı, her seçimin bir alternatifi olduğunu unutmayın.

Yakın bir gelecekte ... 😏