Uygarlıkların Batışı (Le Naufrage des civilisations)

Amin Maalouf 1949'da Lübnan'da doğdu. Ekonomi ve toplumbilim okuduktan sonra gazeteciliğe başladı; 1976'dan beri Paris'te yaşıyor. Çeşitli yayın organlarında yöneticilik ve köşe yazarlığı yapmış olan Maalouf, bugün vaktinin çoğunu kitap yazmaya ayırmaktadır.

Çok iyi bildiği Asya ve Akdeniz çevresi kültürlerinin söylencelerini yapıtlarında başarıyla işleyen Maalouf, ilk kitabı Les Croisades vues par les Arabes (1983), (Arapların Gözüyle Haçlı Seferleri, YKY, 2006) ile tanındı ve bu kitabın çevrildiği dillerde de büyük bir başarı kazandı. 1986'da yayımlanan ve aynı yıl Fransız-Arap Dostluk Ödülü'nü kazanan ikinci kitabı (ilk romanı) Léon l'Africain (Afrikalı Leo, YKY, 1993) ise bugün bir "klasik" kabul edilmektedir. Maalouf'un 1988'de yayımlanan ikinci romanı Samarcande da (Semerkant, YKY, 1993) coşkuyla karşılandı ve pek çok dile çevrildi. Les Jardins de Lumière (1991), (Işık Bahçeleri, YKY, 2004) ve Le Ier Siècle après Béatrice (1992), (Beatrice'ten Sonra Birinci Yüzyıl, YKY, 2005) adlı romanlarının ardından, 1993'te yayımlanan romanı Le Rocher de Tanios (Tanios Kayası, YKY, 1995) ile Goncourt Ödülü'nü kazanan yazarın, Les Echelles du Levant (Doğu'nun Limanları, YKY, 1996) adlı romanı 1996'da, Les Identités Meurtrières (Ölümcül Kimlikler, YKY, 2000) adlı deneme kitabı 1998'de çıktı A.min Maalouf 2011 yılında Fransız Akademisi'ne (Académie Française) seçilmiştir. 2019 yılında kaleme aldığı Les naufrages des civilisations (Uygarlıkların Batışı, YKY, 2019) Prix Aujourd'hui Jüri Özel Ödülü'ne (Fransa) ve Tiziano Terzani Uluslararası Edebiyat Ödülü'ne (İtalya, 2020) layık görüldü.

Amin Maalouf’un "Uygarlıkların Batışı" (Le Naufrage des civilisations) adlı kitabı, küresel gidişata dair oldukça karamsar ama bir o kadar da gerçekçi bir panorama sunan, bir nevi "insanlık gemisi için taziye" niteliğinde bir eserdir.

Maalouf, kitabında dünyanın adım adım büyük bir karanlığa ve kaosa sürüklendiğini savunur ve bu çöküşü temel olarak şu eksenlerde özetler:

1. Akdeniz’in ve Levanten Modelinin Kaybı
Maalouf, hikayeye kendi doğup büyüdüğü topraklardan, Lübnan ve Levant (Doğu Akdeniz) bölgesinden başlar. Bir dönem farklı dinlerin, dillerin ve kültürlerin bir arada barış içinde yaşadığı bu coğrafyanın kozmopolit yapısının yok oluşunu, küresel çöküşün ilk ve en büyük habercisi olarak görür. Ona göre Orta Doğu'nun ışığının sönmesi, dünyanın geri kalanının da karanlığa gömüleceğinin işaretiydi.

2. Büyük Güçlerin ve Medeniyetlerin Krizi
Kitap, küresel aktörlerin içine düştüğü çıkmazları tek tek masaya yatırır:

Amerika: Hâlâ askeri ve ekonomik bir süper güç olsa da, hoyrat politikaları nedeniyle dünyadaki ahlaki inandırıcılığını ve liderlik vasfını kaybetti.

Avrupa Birliği: Sınırları kaldırma ve barış projesi olarak yüzyılın en umut verici adımıydı; ancak bugün göç krizleri, milliyetçilik ve iç çekişmelerle parçalanmanın eşiğine geldi.

Arap-Müslüman Dünyası: Geçmişteki aydınlık dönemlerinden uzaklaşarak, radikalizmin ve "herkes bizden nefret ediyor" yanılsamasının esiri oldu; dünyaya küserek içine kapandı.

Yükselen Güçler (Çin, Rusya, Hindistan): Batı'ya meydan okuyorlar ancak yapıcı bir küresel vizyon sunmak yerine, sadece silahlanma ve güç yarışına odaklanıyorlar.

3. Teknolojik İlerleme ve Ahlaki Gerileme
Maalouf’a göre çağımızın en büyük paradoksu buradadır: İnsanlık tarihinin en muazzam teknolojik ve bilimsel imkanlarına sahibiz. Ancak bu muazzam gücü; iklim felaketlerini önlemek, etnik düşmanlıkları bitirmek veya özgürlükleri korumak için kullanamıyoruz. Aksine, teknolojik büyüleyici gelişmelerin arkasında pusulasını, ahlaki değerlerini ve ortak yaşama iradesini kaybetmiş bir insanlık var.

Özetle;
Kitap, insanlığı "önündeki buzdağını gördüğü halde duramayan ve son sürat ilerlemeye devam eden bir Titanik gemisine" benzetir. Maalouf, körü körüne bağlı kalınan kimlik politikalarının, aşırı milliyetçiliğin ve ortak bir küresel pusulanın olmayışının bizi barbarlığa geri götürebileceği konusunda çok ciddi bir uyarıda bulunur.