Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)

Merhaba
Kitabı ikinci kez gözden geçirip sinemaya giden biri olarak şunu baştan söylemeliyim çok “birebir” bir uyarlama beklemiyordum ama karşılaştığım şey beklentimin de çok dışındaydı. Hatta arkadaşlarımla filmi izlerken kendimi sürekli yana eğilip “ama bu kitapta yoktu” diyen o biraz sinir bozucu okur tipine dönüşmüş halde buldum. Çünkü bu gerçekten, kitabın birçok temel unsurunu değiştiren bir uyarlamaydı. Karakterlerin isimlerini değiştirseniz, geriye dönem atmosferine sahip, romantik ve estetik bir drama kalırdı; ama Emily Bronte’nin o karanlık, sarsıcı, insan ruhunun en sert yanlarına dokunan Uğultulu Tepeler’i pek kalmazdı.

Önce şunun hakkını vermek lazım, film görsel açıdan etkileyici. Mekan kullanımı, kostümler, görüntü yönetimi ve müzikler gerçekten başarılı. Sinematografik olarak bakıldığında “güzel çekilmiş” bir iş olduğu inkar edilemez. Başrollerdeki oyuncular da kendi içlerinde etkileyici bir enerji taşıyor. Özellikle Cathy rolündeki Margot Robbie oldukça güçlü bir performans sergiliyor. Heathcliff’in olgunluk dönemini oynayan Jacob Elordi ise karakterin sertliğini ve karizmasını taşıyabilmiş görünüyor. Buna rağmen, kitabın ruhuna bağlı bir okur için sorun tam da burada başlıyor ve güzel bir film olması, onun iyi bir Uğultulu Tepeler uyarlaması olduğu anlamına gelmiyor.

Romanın en önemli katmanlarından biri olan ikinci kuşak hikayesinin neredeyse tamamen yok sayılması, bence filmin en büyük eksiklerinden biri. Oysa Emily Bronte’nin anlatısında sadece Cathy ile Heathcliff’in tutkulu ve yıkıcı ilişkisi değil; bu ilişkinin sonraki kuşaklara bıraktığı miras da çok önemlidir. Hindley, eşi Frances ve oğulları Hareton’un hikayesi; genç Cathy ile Linton arasındaki ilişki; hatta Hareton’ın dönüşümü romanın karanlığının içindeki küçük umut ışığıdır. Film ise bunu tamamen kesip atmış gibi duruyor. Böyle olunca hikaye, trajik bir aşk anlatısına indirgenmiş oluyor ve romanın nesiller boyu süren psikolojik ağırlığı kayboluyor.

Karakter değişiklikleri de dikkat çekici. Zavallı Nelly Dean’in neredeyse bütün kötülüklerin kaynağı gibi sunulması, romandaki daha karmaşık ve gri anlatıcı rolünü basitleştirmiş. Huysuz, dindar ve rahatsız edici bir karakter olan Joseph’in yerini çok daha farklı bir tiplemenin alması da kitabın gotik atmosferini zedeliyor. Bay Earnshaw’un romandakinden çok daha uzun yaşaması ve bazı olayların Hindley’den alınarak ona verilmiş gibi durması, anlatının bütün dengesini değiştiriyor.

Bir başka mesele de karakterlerin görünümü ve romanın tasvirleriyle kurduğu ilişki. Kitabı seven birçok okur gibi ben de bazı seçimleri “oturmamış” buldum. Edgar’ın romandaki zarif, aristokrat havasından uzak bir biçimde yorumlanması ve Isabella’nın fiziksel betimlemeden oldukça farklı görünmesi, özellikle kitabı gözünde canlandırarak okuyanlarda yabancılık hissi yaratabilir. Heathcliff’in gençlik hali bazı sahnelerde fazlasıyla romantize edilmiş görünse de ilerleyen yaşlardaki sertliği daha inandırıcı bir çizgiye oturuyor.

Amerika’daki erken izleyici ve eleştirmen yorumlarında da benzer bir ayrım dikkat çekiyor. Birçok kişi filmi “güzel ama roman değil” diyerek değerlendirmiş durumda. Özellikle ABD’de yapılan yorumlarda filmin Emily Bronte'nin gotik, kasvetli ve psikolojik yoğunluğunu yeterince yansıtmadığı sıkça dile getiriliyor. Bazı eleştirmenler yapımı “görsel olarak büyüleyici ama içi boş” diye tanımlarken, bazı okurlar romanın derin melankolisinin yerini daha yoğun bir tensellik ve dramatik romantizmin aldığını söylüyor. Özellikle sadomazoşist öğelerin ve sert cinselliğin öne çıkarılması, kitabın özündeki psikolojik şiddet ve duygusal yıkımı geri plana ittiği gerekçesiyle eleştiriliyor. Emily Bronte'’nin dünyasında şiddet vardır ama bu çoğu zaman insanların ruhlarını birbirine ezişi üzerinden ilerler; film ise bunu zaman zaman fiziksel ve erotik bir gösteriye çevirmiş gibi görünüyor.

Yine de bütün bu eleştirilere rağmen dürüst olmak gerekirse, gidip izlenmeyecek bir film değil. Hatta kitabı hiç okumamış biri için oldukça etkileyici ve duygusal bir dönem filmi olabilir. Kitabı okuyanlar içinse durum biraz daha karmaşık :)) Bir yandan “bu benim sevdiğim hikaye değil” hissi, bir yandan da yıllardır zihinde canlanan Uğultulu Tepeler’i sinema salonunda görmenin tuhaf heyecanı. Sanırım bu filmi değerlendirmenin en adil yolu şu olacak. Eğer Emily Bronte’nin romanına sadık bir uyarlama bekliyorsanız hayal kırıklığı yaşayabilirsiniz; ama romanı esin kaynağı alan, görsel olarak güçlü ve farklı bir yorum görmek istiyorsanız yine de bir şans verilebilir. Çünkü ne kadar değişmiş olursa olsun, Uğultulu Tepeler’i sinemada görmek hala insanın içinde tuhaf bir merak uyandırıyor.