Tâcü't-Tevârîh

Hoca Sâdeddin Efendi: Yavuz Sultan Selim'in yakın dostu olan 'Hasan Can Çelebi'nin' oğlu olarak 1536 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Osmanlı Tarihçi ve devlet adamıdır.

Tarihçiliğinin yanı sıra uzun bir süre Osmanlı'da, Şeyhülislamlık ve müderrislik olarak vazifelerde bulunmuştur.

İlmiye sınıfına girerek 1556 ila 1573 yılları arasında müderrislik yaparak, III. Murad'ın Şehzadelik dönemlerinde hocalığını yaparak görevlerde bulunmuştur.

Şeyhülislam olduğu yıllarda fetva yazımlarında büyük yetenek göstermiş ve 1599 yılında vefat etmiştir.

Yavuz Sultan Selim'in en yakın dostu olan, Hasan Can Çelebi'nin oğlu, Hoca Sâdeddin Efendi'nin kaleminden çıkan bu eser, Osmanlı'nın kuruluşundan, Sultan Yavuz'un ölümüne kadar geçen süreç içerisinde Osmanlı tarihini detaylı olarak el alıp yazdığı tarihi el yazması bir eserdir.

İlk cildi '1862' yılında, ikinci cildi '27 Kasım 1863' yılında 'Matbaa-i Âmire'de' basılmıştır. İlk kez 1974 ve 1979 yılları arasında, ünlü tarihçi 'İsmet Parmaksızoğlu' tarafından 5 ciltlik olacak şekilde, günümüz Türkçesi ile sadeleştirilmiştir.

Ayrıca eser; İtalyanca, Fransızca, Almanca çevirileri bulunurken;
Latince, İspanyolca, Macarca ve Rusça'ya bir kaç kısımlarının çevirileri bulunmaktadır.

Tâcü't-Tevârîh'in minyatürlü nüshaları 'Topkapı Sarayı Müzesi - Kutsal Emanetler' bölümünde, 1862 yılının ilk basımı İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, Mehmet İşpirli'nin günümüz Türkçesiyle hazırlamış olduğu Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi ve yurt dışında bazı çevirileriyle kütüphanelerde bulunmaktadır.

Hoca Sâdeddin Efendi, eserini kaleme alırken kendisinden önce yazılmış olan; Âşıkpaşazâde, İdris-i Bitlisî, Neşrî, Oruç Beg ve diğerlerinin eserlerinden de faydalanmış ve bu eserlerde hatalı, çelişkili, taraflı, abartılı ve eleştirilerini bulduğu bilgileri ayıklamıştır.