Felâtun bey ile Râkım Efendi

Tanzimat devrinin önde gelen yazarlarındandır. Gazetecilikle başladığı yazı hayatında hikâye ve romanlar yazarak çeşitli alanlarda yüz elliyi aşkın eser üretmiştir. Eserlerinde halkı eğitmeyi amaçladığı için ansiklopedik bilgiler verir ve okuyucuyla diyalog kurar. Sofya'da Tuna gazetesinde çalışmış, Midhat Paşa'yla Bağdat'a gitmiş ve burada Batı ve Doğu kültürleri üzerine bilgisini derinleştirmiştir. Tahtakale'de kendi matbaasını kurarak kitaplarını yayımlamaya başlamış ve çeşitli gazeteler çıkarmıştır. Abdülaziz yönetimi tarafından sürgüne gönderilmiş, Rodos'ta üç yıl süren sürgününde çocuklar için okul açmış ve romanlar yazmıştır. İstanbul'a döndüğünde çeşitli memuriyetlerde bulunmuş ve Tercüman-ı Hakikat gazetesini kurmuştur.

Felâtun ve Râkım yakın muhitlerde, biri alafranga özentisi bir babanın elinde, diğeri babası ölünce zor koşullarda, anne ve dadısının fedakârlıklarıyla büyümüş yirmili yaşlarda iki arkadaştır. Felâtun Bey şık giyinmenin, gezip tozmanın peşinde, Batı özentisi bir tiptir; Râkım Efendi ise çalışkan, kendini yetiştirmiş, Doğu ve Batı kültürlerini özümsemiş biridir.

Ahmed Midhat Efendi birbirine bütünüyle zıt bu iki tipi çeşitli olaylar içinde, kimi zaman oldukça mizahi bir dille karşılaştırarak ideal bir tip yaratır. Yazarın yaşamöyküsüyle paralellikler de taşıyan roman, Batılılaşma eşiğindeki toplumun meselelerini bu yeni kültürü sindiremeyen alafranga züppe tipiyle ortaya koyar.