Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çilekler ve Kırmızı Pikseller

Çilekler ve Kırmızı Pikseller
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu fotoğrafta tek bir tane bile kırmızı piksel bulunmuyor! Yani görselin herhangi bir parçasının "kırmızı renkte" olduğunu iddia etmemiz için hiçbir somut nedenimiz bulunmuyor. Ancak çilekleri yine de kırmızı görüyorsunuz, öyle değil mi? Ama bu nasıl olur? 

Japonya'daki Ritsumeaikan Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nde profesör olan ve bir göz yanılgısı uzmanı olan Akiyoshi Kitaoka tarafından eşinin yaptığı bir çilekli pastadan yola çıkarak yaratılan bu illüzyon, 2015 senesinde tüm Dünya'ya yayılan "siyah-mavi elbise" ile benzer bir göz yanılgısına dayanıyor: renk sabitliği (kimi kaynakta "renk değişmezliği" ya da "renk farksızlığı" olarak da geçmektedir).

Ancak buna geçmeden önce, size fotoğrafta hiç kırmızı renk olmadığını aşağıdaki ek görsel ile ispatlayalım. Bu görselin sağ tarafındaki kutucuklar, fotoğrafın en kırmızı gözüken bölgelerinden Photoshop aracılığıyla alınan piksel değerlerinin büyük kutulara yansıtılmasını gösteriyor. Görülebileceği üzere en kırmızı gözüken kısımlar bile aslında gri veya yeşilimsi gri; ancak kesinlikle kırmızı değil!

Hatta gelin fotoğrafa yaklaşalım ve nasıl göründüğüne bir bakalım. Okurlarımızdan Mehmet İkizceli, en kırmızı gözüken çileğe yakınlaşıp bir görüntü almış, karşısına çıkan bu:

Aynı bölgeye biraz daha yaklaştığımızda ise şöyle bir görüntü karşımıza çıkıyor:

Bunu ispatlamanın bir başka yolu ise görsele gerçek bir kırmızı renk dahil etmek ve bu kıyası görmektir. Ayrıca, gerçekten kırmızı olan çilekler üzerine, illüzyonu yaratan görselin ana tonunu ekleyerek de aradaki farkı görebiliriz. Okurlarımızdan Ersin Bilgi'nin paylaştığı görselde bu durum görülmektedir:

Hatta illüzyonun yaratıcısı Akiyoshi Kitaoka tarafından paylaşılan orijinaline de bakalım, aradaki farkı anlamak için:

Dolayısıyla emin olabiliriz: Bu görselde "kırmızı" olarak tanımlayabileceğimiz tek bir piksel bile bulunmuyor! İyi ama bu durumda nasıl oluyor da çilekleri kırmızı görüyoruz? Ulusal Göz Enstitüsünden Bevil Conway şöyle diyor:

Bu fotoğraf, açık bir şekilde son derece akıllıca manipüle edilmiştir. Bu sayede nesneler renksiz (akromatik) ya da gri olarak gözükmesi gerekirken, beynin yaptığı düzeltme nedeniyle renkli gibi görünürler. Çileklerin bulunduğu fotoğraf mavimsi bir katmanla kaplandığı için, beyniniz diyor ki 'Bu şeyleri gördüğüm ortamdaki ışık kaynağı mavi bir desene sahip, dolayısıyla her bir pikselden bu mavimsi katmanı çıkaracağım'. İşte çilekleri kırmızı görüyorsunuz, çünkü gri bir pikselden, maviye yönelik beklentiyi çıkardığınızda renk skalasında kırmızıya ulaşırsınız.

Okurlarımızdan fotoğrafçı Cüneyt Özdaş ise şöyle izah ediyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu algı, beyin ortamı aydınlatan ışığın rengini tahmin edip ona göre beyaz ayarı yaptığı için oluyor. Buna yanılgı demiyorum çünkü beyin çalışması gerektiği gibi çalışıp ışık rengi + cisim albedosu ayrışımı yapıyor. Sonrasında ise ışık rengini çöpe atıp albedo'yu algılıyor.

Albedo, bir yüzey üzerine düşen ve o yüzeyden geri yansıyan ışığın oranına verilen isimdir. 

Fotoğrafın paylaşılmasından beri hem Evrim Ağacı üzerinde, hem de uluslararası medyada birçok kişi bu tonlamanın CMYK ve RGB arasındaki farktan kaynaklandığını, RGB analizi yapılacak olursa kırmızı unsurların renk içerisinde bulunduğu yönünde eleştiriler getirdiler. Örneğin okurlarımızdan Yalın Başay, şöyle diyor:

Göz yanılması değil bu. Görselde kırmızı var, hatta tamamen gri diyerek paylaştığınız piksellerde de kırmızı var. Görselin çeşitli yerlerindeki piksel değerlerini aşağıda gösterdim. piksellerin kırmızı değerleri diğerlerine göre azaltılmış yalnızca.

Bir diğer okurumuz ise fotoğrafın kırmızı kanalına odaklanarak ortaya çıkardığı şu görsellerle içeriği eleştirdi:

Kırmızı kanalı çıkarılmış görsel
Kırmızı kanalı çıkarılmış görsel
Görselin kırmızı kanalı
Görselin kırmızı kanalı

Ancak bu eleştiriler, ele aldıkları konunun görselle olan ilişkisi bakımından doğru değil, çünkü beyazdan siyaha kadar her renk RGB skalasında tanımlanabilir ve arada kalan renklerin büyük bir çoğunluğunda belli başlı kırmızı (R) bileşenleri bulunacaktır. Bu illüzyonun iddiası, fotoğrafta hiçbir rengin olmadığı, dolayısıyla hiçbir rengin R değeri bulunmadığı değildir. İllüzyonun iddiası, görselde "kırmızı" olarak tanımlanabilecek hiçbir pikselin bulunmamasına rağmen (yakınlaştırılmış görüntülerle bunu ispatlamıştık), beynimizin çileği baya baya "kırmızı" görüyor olmamızdır. Bu tip eleştiriler ile ilgili ise Özdaş şöyle diyor:

[RGB analizi veya bilgisayarlı renk işlemi yapanlar], renk kavramı ile renk bileşeni (İng: primary color) kavramını birbirine karıştırıyor. Gri içinde kırmızı bulmanız, renk oluşturmak için RGB bileşeni (İng: primary) kullandığınız içindir. Aynı griyi sarı + mavi karıştırarak da elde edebilirsiniz ya da yeşil ile magentayı karıştırarak... RGB renk oluşturma (İng: color reproduction) sistemlerinden sadece birisi, arasında hiç kırmızı olmayan birkaç değişik lazer ile de bu görüntüyü elde edebiliriz.

Dolayısıyla konunun bilgisayarlı manipülasyon yöntemleri ile kırmızı bileşen bulup bulamamak ile bir ilgisi yok. Önemli olan, daha önceden de ispatladığımız üzere, bu fotoğrafta "kırmızı" olarak tanımlayabileceğimiz bir kısmın yapısal olarak bulunmuyor olması; ancak beynimizin yine de "kırmızı" olarak tarif edebileceğimiz bir algıyı yaratıyor olması. Bilkent Üniversitesi Astronomi Topluluğu'nda çalışmış, Bilkent Elektrik ve Elektronik Mühendisliği mezunu olan, şimdi ise ODTÜ Fizik Bölümü'nde okuyan okurlarımızdan Çağatay Kerem Dönmez ise bu eleştirilerin hatasını şu şekilde ifade ediyor:

Bir renge kırmızı diyebilmek için öncelikle RGB'de kırmızının baskın olması lazım. İllüzyonu çürütmek için tespit edilen RGB değerlerinin çoğunda kırmızı-yeşil-mavi hemen hemen aynı - ki bu da zaten griye tekabül ediyor. Ama yeşille mavi daha fazla olduğu için o renkler yeşil/mavimtrak gri çıkıyor. Mesela alttaki resimde solda 200'ün üstünde "kırmızımsı" olan renk bariz yeşildir.

Bu noktada bir diğer tartışma, bir rengin hangi noktada kırmızı olup, hangi noktada kırmızı olmadığı üzerine... Kırmızı kanala dair görselleri hazırlayan okurumuz, aynı zamanda şöyle söylüyor:

Elbette bir görselde kırmızı kanal olması kırmızı rengin varolduğu anlamına gelmiyor. Bembeyaz bir görüntü de kırmızı kanal içermek zorundadır. Burada kırmızılığı mavi ve yeşilden daha baskın olan pikseller var. Ancak bu şekilde muz paylaşsam onu da kırmızı görürdük. Bir de kırmızının nerede başlayıp nerede bittiği de apayrı bir tartışma konusu. Mesela aşağıdaki görsel tam olarak hangi noktada gri oluyor?

Bu illüzyon, 2015 yılındaki "Mavi-Siyah Elbise" de benzerdir. O fotoğrafta da ışık kaynağının rengi açık olmadığı için, insanların beyinleri farklı renkler görmüştür.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • BBC. These Strawberries Are Red, Right? Wrong. (01 Mart 2017). Alındığı Tarih: 20 Ocak 2020. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • K. Rogers. This Picture Has No Red Pixels—So Why Do The Strawberries Still Look Red?. (28 Şubat 2017). Alındığı Tarih: 20 Ocak 2020. Alındığı Yer: Motherboard | Arşiv Bağlantısı
  • J. Amatulli. This Picture Of Strawberries Is Made With Mostly Gray Pixels, Still Looks Red. (20 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 20 Ocak 2020. Alındığı Yer: Huffington Post | Arşiv Bağlantısı
  • IFLS. Don't Believe Your Eyes, These Strawberries Are Not Red. (20 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 20 Ocak 2020. Alındığı Yer: IFLS | Arşiv Bağlantısı
  • J. Barrie. Man Insists These Strawberries Aren't Red – Here's Why He's Right. (01 Mart 2017). Alındığı Tarih: 20 Ocak 2020. Alındığı Yer: Mirror | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/10/2020 01:46:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5036

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Mistisizm
Uyku
Kedigiller
Hominid
Santigrat Derece
Yapay Zeka
Davranış
Beslenme Davranışları
Nobel Ödülü
Hava
Sars Mers
Evrimsel Psikoloji
Biyografi
Böcekler
Tür
Viral
Deniz
Avrupa
Çağ
Mikrobiyoloji
Psikiyatri
Doğa Yasaları
Ecza
Alkol
Hamile
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Fizikçiler pazartesi, çarşamba ve cumaları dalga teorisini; salı, perşembe ve cumartesileri parçacık teorisini kullanırlar.”
William Henry Bragg
Geri Bildirim Gönder