51 Pegasi’ye 50 Işık Yılı

51 Pegasi’ye yalnızca 50 ışık yılı var. Fransa’daki Observatoire de Haute-Provence’ün kubbesinin üzerinde, çoğunlukla daha parlak yıldızların seçilebildiği bir gecede çekilen bu Ağustos 2025 tarihli karede, bu yıldızın konumu işaretlenmiş. Otuz yıl önce, 1995’in Ekim ayında, gökbilimciler Michel Mayor ve Didier Queloz gözlemevinde yapılan çarpıcı bir keşfi duyurdu. Hassas bir tayfçekeri kullanarak 51 Peg’in çevresinde dolanan bir gezegen saptamışlardı. Bu, Güneş benzeri bir yıldızın çevresinde dolandığı bilinen ilk ötegezegendi. Mayor ve Queloz, tayfçekeri yıldızın radyal hızındaki değişimleri ölçmek için kullandı. Bu değişimler, dolanan gezegenin kütleçekimsel çekişinin yol açtığı düzenli bir sallantının iziydi. 51 Pegasi b olarak adlandırılan gezegenin kütlesinin en az Jüpiter’in kütlesinin yarısı olduğu ve yörünge döneminin 4,2 gün sürdüğü belirlendi. Bu da ötegezegenin, Merkür’ün Güneş’e olduğundan çok daha yakın biçimde kendi yıldızına sokulduğu anlamına geliyordu. Keşif kısa sürede doğrulandı; Mayor ve Queloz’a 2019’da fizik dalında Nobel Ödülü verildi. Bugün sevgiyle sıcak Jüpiterler diye anılan ötegezegen sınıfının prototipi kabul edilen 51 Pegasi b’ye, 2015’te resmî olarak Dimidium adı verildi (Latince “yarım” demek). Otuz yıl önceki bu keşiften bu yana, 6.000’den fazla ötegezegen bulundu.