M13: Herkül’deki Büyük Küresel Küme

1716’da İngiliz astronom Edmond Halley şöyle not düşmüştü: "Bu yalnızca küçük bir leke; ama gökyüzü açık ve Ay yokken çıplak gözle kendini belli ediyor." Elbette M13 bugün artık çok daha iddialı bir adla anılıyor: Herkül’deki Büyük Küresel Küme. Kuzey göğünün en parlak küresel yıldız kümelerinden biri. Bu tür keskin teleskop görüntüleri, bu görkemli kümenin yüz binlerce yıldızını ortaya çıkarıyor. Yaklaşık 25.000 ışık yılı uzaklıktaki bu kümede yıldızlar, çapı 150 ışık yılı olan bir bölgeye sıkışmış durumda. Kümenin çekirdeğine yaklaştıkça, bir kenarı yalnızca 3 ışık yılı olan bir küpün içine 100’den fazla yıldız sığabilir. Samanyolu’ndaki kendi mahallemizle karşılaştırmak için: Güneş’e en yakın yıldız 4 ışık yılından daha uzakta. Bu büyük küresel kümeyi erken dönemde teleskopla gözleyenler, burada küme merkezinin hemen altında görülen ve aralarında yaklaşık 120 derecelik açı bulunan üç koyu şeridin ilginç biçimde bir noktada birleştiğini de fark etmişti. M13’te “pervane” olarak bilinen bu şekil, büyük olasılıkla yoğun küme çekirdeği önünde bizim bakış doğrultumuzdan görülen yıldız dağılımının rastlantısal bir optik etkisi.