Betelgeuse’ün Solması

Etrafı sayısız parıltılı yıldızla çevrili Avcı Orion, gökyüzünün en kolay tanınan takımyıldızlarından biridir. Bu gece gökyüzü manzarasında Avcı’nın yıldızları, 30 Aralık 2019’da Kuzey Yarımküre’nin kış göğünde yükseliyor. ABD’nin Georgia eyaletindeki Newnan yakınlarında, yapraksız ağaçların dallarına dolanmış gibi görünüyorlar. Orion’un omzunda, merkezin solunda yer alan kırmızı süperdev Betelgeuse sarımsı tonlarıyla hemen seçiliyor; ama artık Avcı’nın ayağındaki mavi süperdev Rigel’le eskisi kadar başa baş bir parlaklık yarışına girmiyor. Hatta Dünya’nın dört bir yanındaki gökyüzü gözlemcileri, şu sıralar Betelgeuse’ü belirgin biçimde daha sönük görebiliyor. Parlaklığı, 2019’un son aylarında yarıdan fazla azaldı. Betelgeuse’ün değişen bir yıldız olduğu uzun zamandır biliniyor. Parlaklığı, yüzlerce günden yıllara uzanan yaklaşık kısa ve uzun dönemli periyotlarla birden fazla döngü içinde değişiyor. Yıldız şu anda, 1926/27’de yapılan fotometrik ölçümlerden beri görülen en sönük düzeyine yakın. Bunun muhtemel nedenlerinden biri, kısa ve uzun dönemli döngülerin minimumlarının neredeyse aynı zamana denk gelmesi. Betelgeuse, ayrıca yakın bir kırmızı süperdev olarak tanınıyor. Önümüzdeki 100.000 yıl içinde bir ara, çekirdek çökmesiyle gerçekleşecek bir süpernova patlamasıyla yaşamını sonlandıracak. Yine de bu kozmik felaket, güzel gezegenimizden güvenli bir uzaklıkta, yaklaşık 700 ışık yılı ötede yaşanacak.