Gökada Kümesi Uzak Bir Süpernovayı Büyütüyor

Kocaman bir kütleçekim merceğini nasıl kalibre edersiniz? Buradaki mercek, yaklaşık 2,5 milyar ışık yılı uzakta (kırmızıya kayma z=0.187) bulunan Abell 383 gökada kümesi. Bu küme; gökadaların, sıcak gazın ve karanlık maddenin oluşturduğu dev bir yığılma. Kalibre edilmesi gereken şey ise kümenin kütlesi, özellikle de karanlık maddenin miktarı ve uzaydaki dağılımı. Yakın zamanda, yeni bir kalibrasyon tekniği test edildi. Yöntem, bir gökada kümesinin arkasında çok belirli bir türden süpernovanın patlamasını beklemeye dayanıyor. Ardından, kümenin kütleçekimsel mercek etkisiyle bu süpernovayı ne kadar büyütmüş olması gerektiği hesaplanıyor. Bu teknik, diğer ölçümleri tamamlıyor. Örneğin, gökadaların iç hareketlerini bir arada tutmak için gereken karanlık maddeyi hesaplamak, kümedeki sıcak gazı hapsetmek ve kütleçekim merceği kaynaklı görüntü bozulmalarını üretmek gibi. Yukarıdaki görüntü, Hubble Uzay Teleskobu ile çekildi. Gökada kümesi A383, sağ tarafta küme merkezinin arkasındaki arka plan gökadalarını güçlü biçimde çarpıtarak kütleçekim merceği yeteneğini sergiliyor. Sol tarafta ise uzak bir gökada, yakın zamanda ortaya çıkan bir süpernova öncesi ve sonrası hâliyle birlikte görülüyor. Bugüne kadar, kalibrasyon için yeterince iyi Tip Ia süpernovaları, Hubble ile yürütülen Cluster Lensing And Supernova survey (CLASH) projesi kapsamında iki başka gökada kümesinin arkasında bulundu.