Kocaman bir kütleçekim merceğini nasıl kalibre edersiniz? Buradaki mercek, yaklaşık 2,5 milyar ışık yılı uzakta (kırmızıya kayma z=0.187) bulunan
Abell 383 gökada kümesi. Bu küme; gökadaların, sıcak gazın ve
karanlık maddenin oluşturduğu dev bir yığılma. Kalibre edilmesi gereken şey ise kümenin kütlesi, özellikle de karanlık maddenin miktarı ve uzaydaki dağılımı.
Yakın zamanda,
yeni bir kalibrasyon tekniği test edildi. Yöntem, bir gökada kümesinin arkasında çok
belirli bir türden süpernovanın patlamasını beklemeye dayanıyor. Ardından, kümenin kütleçekimsel mercek etkisiyle bu süpernovayı ne kadar büyütmüş olması gerektiği hesaplanıyor. Bu teknik,
diğer ölçümleri tamamlıyor. Örneğin,
gökadaların iç hareketlerini bir arada tutmak için gereken karanlık maddeyi hesaplamak, kümedeki sıcak gazı hapsetmek ve
kütleçekim merceği kaynaklı görüntü bozulmalarını üretmek gibi.
Yukarıdaki görüntü,
Hubble Uzay Teleskobu ile çekildi. Gökada kümesi A383, sağ tarafta küme merkezinin arkasındaki arka plan gökadalarını güçlü biçimde çarpıtarak
kütleçekim merceği yeteneğini sergiliyor. Sol tarafta ise uzak bir gökada, yakın zamanda ortaya çıkan bir süpernova öncesi ve sonrası hâliyle birlikte görülüyor.
Bugüne kadar, kalibrasyon için yeterince iyi
Tip Ia süpernovaları, Hubble ile yürütülen Cluster Lensing And Supernova survey (
CLASH) projesi kapsamında
iki başka gökada kümesinin arkasında bulundu.