M57: Halka Bulutsusu

Satürn’ün halkaları bir yana, Halka Bulutsusu (M57) muhtemelen gökyüzündeki en ünlü halka biçimlerinden biri. Ama o klasik görünümün önemli bir kısmı, bizim bakış açımızdan kaynaklanıyor. Yakın zamanda yapılan haritalama, bir ölçüde Hubble’ın bu net görüntüsüne dayanarak genişleyen bulutsunun 3 boyutlu yapısını ortaya koyuyor. Buna göre bulutsu, parlayan gazdan oluşan Amerikan futbolu topu biçimli bir bulutun orta kısmını saran, görece yoğun ve simit benzeri bir halka. Dünya’dan bakınca bu “top”un uzun eksenine doğru bakıyoruz; yani halkayı tam karşıdan görüyoruz. Elbette gezegenimsi bulutsuların bu çok iyi incelenmiş örneğinde, parlayan madde gezegenlerden gelmiyor. Bunun yerine, gazdan oluşan örtü; ölmekte olan, bir zamanlar Güneş’e benzer yıldızın dış katmanlarını uzaya savurmasıyla oluşuyor. Bu yıldız, şimdi bulutsunun merkezinde görülen minicik bir ışık noktası. Sıcak merkez yıldızdan gelen güçlü morötesi ışınım, gaz içindeki atomları iyonlaştırır. Görüntüde merkezdeki mavi renk iyonlaşmış helyumu, iç halkanın camgöbeği rengi hidrojen ve oksijenin ışımasını, dış halkanın kırmızımsı tonu ise azot ve kükürtten gelen ışımayı gösteriyor. Halka Bulutsusu’nun çapı yaklaşık 0,3 parsek ve uzaklığı yaklaşık 610 parsek.