Büyük Sarmal Gökada M81 ve Arp'ın İlmeği

Dünya gezegeninin gökyüzünde görülen en parlak gökadalardan biri, Samanyolu ile boyutça oldukça benzer: iri ve göz alıcı M81. Bu görkemli sarmal gökada, Büyük Ayı (Ursa Major) takımyıldızı yönünde, 11,8 milyon ışık yılı uzakta yer alıyor. Bölgenin derin pozlamalı görüntüsü, parlak sarı çekirdekteki ayrıntıları ortaya çıkarıyor. Aynı zamanda gökadanın büyüleyici mavi sarmal kolları ve geniş toz şeritleri boyunca uzanan daha sönük yapıları da izliyor. Sağ üstte, gökada diskinin içinden yükseliyormuş gibi görünen ve Arp'ın ilmeği diye bilinen geniş, yay biçimli yapı da seçiliyor. 1960'larda incelenen Arp'ın ilmeğinin, büyük komşu gökada M82 ile kütleçekim etkileşimi sırasında M81'den koparılan bir gelgit kuyruğu olduğu düşünülmüştü. Ancak daha sonraki bir çalışma, Arp'ın ilmeğinin en azından bir kısmının büyük olasılıkla kendi gökadamızın içinde bulunduğunu gösteriyor. İlmeğin görünür ve kızılötesi ışıktaki renkleri, Samanyolu düzleminin yalnızca birkaç yüz ışık yılı üzerinde yer alan, yaygın toz bulutlarının renkleriyle örtüşüyor. Bu bulutlar, görece az incelenmiş galaktik sirüs olarak biliniyor. Samanyolu'nun yıldızlarıyla birlikte bu toz bulutları, bu olağanüstü manzaranın ön planında yer alıyor. Büyük sarmalın hemen üstünde, M81'in cüce eşlikçi gökadası Holmberg IX görülebiliyor. Gökyüzünde bu görüntü yaklaşık 0,5 dereceyi kaplıyor; neredeyse Dolunay'ın görünen boyutu kadar.