Süper Kütleli Bir Kara Deliğin Dönüş Hızının Artışı

Bir kara delik ne kadar hızlı dönebilir? Normal maddeden yapılmış herhangi bir cisim fazla hızlı dönerse parçalanır. Oysa bir kara delik parçalanamayabilir; bu yüzden ulaşabileceği en yüksek dönüş hızı aslında pek de bilinmiyor. Kuramcılar, hızlı dönen kara delikleri genellikle Einstein'ın Genel Görelilik Kuramının Kerr çözümü ile modeller. Bu çözüm, pek çok şaşırtıcı ve alışılmadık olgu öngörür. Ancak belki de en kolay sınanabilir öngörüsü şudur: azami hızla dönen bir kara deliğe giren madde, uzaktan bakan bir gözlemciye göre en son ışık hızına yakın bir hızla dolanırken görülmelidir. Bu öngörü, yakın zamanda NASA'nın NuSTAR ve ESA'nın XMM uyduları tarafından test edildi. Bunun için, sarmal gökada NGC 1365'in merkezindeki süper kütleli kara delik gözlendi. Işık hızına yakın bu sınır, çevredeki yığılma diskinin iç kenarındaki çekirdek ışımanın ısınması ve tayf çizgilerinin genişlemesi ölçülerek doğrulandı. Yukarıdaki görsel, bir kara deliğin çevresinde girdap gibi dolanan normal maddeden oluşmuş bir yığılma diskini ve üst taraftan fışkıran bir jeti betimleyen bir sanatçı çizimidir. Kara deliğin içine rastgele düşen maddenin tek başına bir kara deliği bu kadar hızlandırması beklenmediğinden, NuSTAR ve XMM ölçümleri aynı zamanda çevrede bir yığılma diski bulunduğunu da destekliyor.