Lyman-alfa Blobu

"Lyman-alfa blobu" adı verilen devasa bir hidrojen gazı bulutu, bu dikkat çekici görüntüde (solda) birkaç yüz bin ışık yılına yayılıyor. Görüntü, uzay ve yer tabanlı gözlemevlerinden alınmış X-ışını, optik ve kızılötesi verilerin birleştirildiği bileşik bir çalışmadır. Bu dev, amip benzeri yapı; evrenin yalnızca henüz 2 milyar yaşında olduğu dönemdeki haliyle görülüyor (yaklaşık 12 milyar yıl önce).

Lyman-alfa bloblarına bu adın verilmesinin nedeni, hidrojen gazının Lyman-alfa ışıma çizgisi sayesinde çok güçlü ışınım yaymalarıdır. Normalde Lyman-alfa ışıması tayfın morötesi bölümündedir. Ancak Lyman-alfa blobları o kadar uzaktadır ki ışıkları kırmızıya kayarak (daha uzun) optik dalga boylarına taşınır. X-ışını verileri (mavi), blobun içine gömülü etkin bir gökadanın merkezinde maddeyle beslenen bir süperkütleli kara delik bulunduğuna işaret ediyor. Sağdaki panelde yakından gösterildiği gibi, etkin gökadadan gelen ışınımın ve dışa akışların, blobun hidrojen gazını enerjiyle besleyip ısıtan kaynaklardan biri olduğu düşünülüyor. Hatta Lyman-alfa blobları, ısınmanın o kadar şiddetlendiği ve bunun etkin gökadaların ve süperkütleli kara deliklerinin daha fazla hızlı büyümesini sınırlamaya başladığı, gökada oluşumunun erken bir evresini temsil ediyor olabilir.