Gökada Merkezlerinden Kozmik Işınlar

Kozmik ışınlar nereden geliyor? Bu yüzyıllık soruya yanıt bulma yolunda önemli bir adım, dünyanın önde gelen kozmik ışın gözlemevi olan Auger Gözlemevi projesinden gelmiş olabilir. Çok yüksek enerjili temel parçacıkların evrende hızla yol aldığı yaklaşık bir asırdır biliniyor. Ancak aşırı yüksek enerjili kozmik ışınlar hem çok nadir hem de geriye doğru izlenen geliş yönleri yeterince kesin olmadığından, şimdiye dek hiçbir kaynak nesne açık biçimde işaret edilememişti. Buna karşılık Auger’dan gelen yeni sonuçlar, 15 aşırı yüksek enerjili kozmik ışının 12’sinin gökyüzündeki yönlerinin, yakın aktif gökada çekirdeklerinin konumlarıyla istatistiksel olarak uyumlu olduğunu gösteriyor. Bu gökada merkezlerinin çok büyük miktarda ışık yaydığı zaten biliniyor; büyük olasılıkla da dev kara delikler tarafından besleniyorlar. Auger sonuçları ayrıca, şunu da gösteriyor: En yüksek enerjili kozmik ışınlar protonlardan oluşuyor. Çünkü daha ağır çekirdeklerin elektrik yükü, Samanyolu’nun manyetik alanı tarafından daha fazla saptırılmalarına yol açar; bu da kaynağın yön bilgisini dağıtıp pratikte silerdi. Yukarıdaki görselde bir sanatçı, bir kozmik ışının Dünya atmosferine çarpıp yüzeyden algılanabilen ikincil parçacık sağanağı oluşturmasını betimliyor. Üste yakın bölgeye dijital olarak yerleştirilen Centaurus A görüntüsü ise, kozmik ışınların çıkmış olabileceği böyle bir aktif gökadayı simgeliyor.