Centaurus A: Etkin Bir Gökadadan X-Işınları

Optik dalga boylarında kalın bir toz şeridiyle gizlenen çekirdeğine rağmen, dev eliptik Centaurus A gökadası, yörüngedeki Chandra X-ışını Gözlemevinin hedef aldığı ilk cisimler arasındaydı. Gökbilimciler de hayal kırıklığına uğramadı; çünkü Centaurus A’nın X-ışınlarındaki görünümü, onun bir etkin gökada olarak sınıflandırılmasını hemen anlaşılır kılıyor. Chandra’nın bu sahte renkli X-ışını görüntüsünde en çarpıcı ayrıntı muhtemelen 30.000 ışık yılı uzunluğundaki jet. Görüntünün sol üst köşesine doğru adeta fırlayan bu jet, gökadanın parlak merkezi X-ışını kaynağından çıkıyormuş gibi görünüyor; burada Güneş’in kütlesinin yaklaşık bir milyon katı kütleye sahip bir kara delik bulunduğundan şüpheleniliyor. Centaurus A’nın, tek tek seçilebilen başka X-ışını kaynaklarıyla dolup taştığı ve her yere yayılan, dağınık bir X-ışını parıltısı sergilediği de görülüyor. Bu tekil kaynakların çoğu, daha az sıra dışı ikili eş yıldızlarından madde çeken nötron yıldızları ya da Güneş kütleli kara delikler olmalı. Yaygın, yüksek enerjili parıltı ise gökada boyunca dağılmış gazın milyonlarca derece C sıcaklıklara kadar ısındığını gösteriyor. Centaurus takımyıldızı yönünde yaklaşık 11 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Centaurus A (NGC 5128), en yakın etkin gökadadır.