Gökada Düzleminden X-Işınları

Şubat 2000'de yörüngedeki Chandra X-ray Observatory, Samanyolu gökadamızın düzlemine 27 saat boyunca gözünü dikti. Hedefi, küçük takımyıldız Scutum içinde kalan bir bölgeydi. Burası, Samanyolu'nun kaçınma bölgesi (zone of avoidance) olarak anılan kısmındaydı. Bu bölgede gökada gazı ve toz bulutları görünür ışığı engellediği için optik teleskoplar açısından pek iyi bir pencere sayılmaz. Ama delip geçen X-ışını gözlemleri bu perdelerin ardını görerek Samanyolu'nu ve onun ötesindeki evreni ortaya çıkardı. Yukarıda, X-ışını görünümü sahte renklerle yeniden oluşturulmuş halde sunuluyor. Yüksek enerjili X-ışınları yayan uzak etkin gökadalar mavi noktalar olarak görünürken, kırmızımsı noktalar daha düşük enerjili X-ışını kaynaklarını gösteriyor; bunların büyük olasılıkla Samanyolu'nun kendisi içindeki yıldızlar olduğu düşünülüyor. Görüntüdeki tek tek kaynaklardan ayrı duran, yüksek enerjili X-ışınlarının dağınık mavi parıltısı ise özellikle merak uyandırıcı. Gökada düzlemimizin sanki geniş bir alana yayılıyormuş gibi görünen X-ışını ışımasının tek tek kaynaklardan mı yoksa dağınık, sıcak bir gazdan mı geldiği astronomlar arasında uzun süre tartışıldı. Bu sonuçların işaret ettiği üzere, sıcaklığı onlarca milyon derece Celsius olan dağınık yıldızlararası gaz gerçekten de yanıt gibi görünüyor. Ama bu kez başka sorular ortaya çıkıyor: Gazı bu inanılmaz sıcaklıklara ne ısıtıyor? Bu enerjik gaz neden gökada düzleminde oyalanıp kalıyor?