Atarcanın Güç Verdiği Yengeç

1054 yılının yazında MS Çinli gökbilimciler, Boğa takımyıldızında bir yıldızın bir anda dolunay kadar parlaklaştığını bildirdi. Yavaş yavaş sönerek bir yıldan uzun süre gözle görülebilir kaldı. Bugün bunun, kalıntıları artık Yengeç Bulutsusu olarak gördüğümüz dev bir yıldızın patlamasıyla gerçekleşen görkemli bir süpernova patlamasından kaynaklandığını biliyoruz. Yıldızın çekirdeği çöktü ve modern gökbilimcilerin bildiği en sıra dışı cisimlerden biri olan, dönen bir nötron yıldızı ya da atarca oluştu. Kozmik bir deniz feneri gibi, dönen Yengeç atarcası radyo, görünür ışık, X-ışını ve gama ışını enerjisinden oluşan demetler üretir; adından da anlaşılacağı gibi, bu demetler görüş çizgimizden geçtikçe atımlar halinde algılanır. Gökbilimciler, Hubble Uzay Teleskobu (HST) ile 1995’te çekilen etkileyici bir görünür ışık görüntüleri dizisini kullanarak Yengeç bulutsusunun içinde atarcanın beslediği göz alıcı hareketler keşfetti. Bu HST Yengeç “filmi”nin öne çıkan sahnelerinde, atarcadan ışık hızının yarısıyla uzaklaşan madde püskülleri, göz kamaştıran bir hale ve atarcanın kutbunun üzerinde cin gibi kıpırdanıp dans eden yoğun bir ışıma düğümü görülür. Yalnızca 10 kilometre çapında olmasına karşın Güneş’ten daha kütleli olan atarcanın enerjisi, çapı 10 ışık yılından büyük olan bulutsunun bizzat kendi dinamiğini ve ışımasını sürükler.