SN 1006: Kozmik Işın Bilmecesinin Parçaları

Avusturyalı fizikçi Victor Hess'in 1912'de yaptığı balon uçuşları araştırmaları, Dünya'nın uzaydan gelen yüksek enerjili ışınımla sürekli bombardımana tutulduğunu ortaya koydu. Bu ışınım da zamanla "Kozmik Işınlar" diye anılmaya başladı. Kozmik ışınlar nedir, nereden gelir? Bugün bunların çoğunlukla atomaltı parçacıklar olduğu biliniyor; ağırlıkla protonlar ve elektronlar. Yine de kökenleri, uzun zamandır çözülemeyen bir gizem. Yaklaşık bir yüzyıllık çalışmanın ardından, bu kozmik yapbozun en azından bir kısmı X-ışını görüntüleri ve tayfları sayesinde açıklığa kavuşmuş olabilir. Bu veriler, ASCA uydu gözlemevi tarafından elde edildi. MS 1006'da süpernova olduğu gözlenen bir yıldızın çevresini gösterecek şekilde bir araya getirilen, yukarıdaki çakışan X-ışını kareleri (sahte renkte) patlayan yıldızın hâlâ genişlemeyi sürdüren şok dalgasının parlak kenarlarını gözler önüne seriyor. Bu ASCA gözlemleri, parlak bölgelerin enerji tayfının ilk kez, bir manyetik alan içinde ışık hızına yakın hızlarla akan aşırı enerjili elektronların ürettiği tayfa benzediğini gösterdi. Eğer (beklendiği gibi) yüksek enerjili protonlar bu enerjik elektronlarla ilişkiliyse, o zaman SN 1006 gibi süpernova kalıntıları, Hess'in kafa karıştıran Kozmik Işınları için kaynaklardan biridir.