Gama Işınlarında Bir Gizem

Gama ışınları, ışığın en enerjik türüdür; görünür ışık fotonlarından bir milyon kat ya da daha fazla enerji taşırlar. Peki gama ışınlarını görebilseydiniz ne olurdu? O zaman, alıştığımız sabit yıldızlarla dolu gökyüzü manzarasının yerini, modern astrofiziğin bildiği en tuhaf nesnelerden bazıları alırdı; bir de henüz bilinmeyenler olurdu. Yörüngedeki Compton Gamma-ray Observatory üzerindeki EGRET aygıtı 1990'larda gökyüzünü taradığında, yüksek enerjili gama ışınlarının 271 gök kaynağını katalogladı. Bu kaynaklar, bir anda parlayıp hızla sönerek gözden kaybolan güçlü gama ışını patlamalarından çok farklıydı. Araştırmacılar bunların bir kısmını sıra dışı kara deliklerle, nötron yıldızlarıyla ve uzak, alevlenmeler gösteren gökadalarla ilişkilendirdi. Ancak yukarıdaki tüm gökyüzü haritasında gösterilen katalog kaynaklarının 170'i hâlâ tanımlanabilmiş değil. Bu gama ışını gizem haritasındaki pek çok kaynak büyük olasılıkla zaten bilinen gama ışını yayıcı sınıflarına ait; sadece örtülmüş ya da başka yöntemlerle kesin biçimde tanımlanamayacak kadar sönük. Yine de astronomlar, haritanın ortasına denk gelecek şekilde burada izdüşümü alınan gökada düzlemi boyunca kıvrılarak uzanan kaynak şeridine yakın zamanda dikkat çekti. Bu şerit, gökadamızda gama ışını yayan ve büyük ölçüde bilinmeyen geniş bir sınıfı temsil ediyor olabilir. Her hâlükârda, tanımlanamayan kaynaklar 2005'te fırlatılması planlanan, daha duyarlı Gamma-ray Large Area Space Telescope görevi başlayana kadar gizemini koruyabilirdi.