Yerberi Ayı, Yeröte Ayı

Bu gece, gökyüzü açık olan şanslılar görkemli bir dolunay izleyebilir: “Y1.9K”lerin son dolunayı. Üstelik bu geceki Ay, kış gündönümüne denk gelen bir dolunay-yerberi Ayı olacak. Yani dolunay evresine girerken aynı zamanda yerberiye (yörüngesindeki Dünya’ya en yakın noktaya) ulaşacak. Gündönümü de kuzey yarımkürede kışın ilk günü demek. Bu göksel olay beklentisi, “dolunay-yerberi-gündönümü Ayı olağanüstü parlak olacak” söylentisinin peşinden giden e-postalarda adeta patlamaya yol açtı. Oysa hesaplar, Ay’ın her zamankinden yalnızca biraz daha parlak görüneceğini gösteriyor; kesinlikle dramatik bir fark beklenmiyor. Peki neden daha parlak görünsün? Çünkü Ay, yerberideyken gökyüzünde daha büyük ve daha parlak görünür. Yukarıdaki çizim, Galileo uzay aracının görüntülerine dayanıyor. Dolunayın yerberideki (solda) görünen boyutuyla, Ay yörüngesinin en uzak noktası olan yerötede (apogee) görünen boyutu arasındaki yaklaşık farkı gösteriyor. Kuzey yarımküre kışındayken Dünya ile Ay, Güneş’e de birkaç yüzde puan daha yakındır. Yine de bu etkiler bir araya geldiğinde, bu geceki dolunay ortalama bir dolunaydan yalnızca yaklaşık %20 daha parlak görünecek. Bu farkın insan gözüyle fark edilmesi bile pek olası değil.