GRB970508 Yakınındaki Optik Geçici Kaynak Uzak Kırmızıya Kayma Gösteriyor

GRB’lerin uzaklık ölçeği tartışması belki de tek bir parlamayla sona erdi. Gama Işını Patlamaları (GRB’ler), gökyüzünde görünüşte rastgele noktalarda gerçekleşen çok güçlü patlamalardır. Ancak hem belirgin bir yapı göstermedikleri hem de çok kötü çözülebildikleri için, uzaklıkları uzun süre belirlenemedi. Geçen perşembe, 8 Mayıs’ta, yörüngedeki Beppo-Sax Uydusu bir GRB’yi (GRB970508) saptayıp konumunu yüksek doğrulukla belirledi ve bu bilgiyi hızla gökbilimcilere iletti. Saatler içinde, dünyanın en güçlü teleskoplarının birçoğu yeni GRB’nin bulunduğu yöne çevrildi. Orada sönük ama değişken bir optik kaynak buldular: giderek parlaklaşan, gama ışını patlamasına ait olası bir karşılık. Daha da önemlisi, izlemeler bu optik geçici kaynağın soğurma çizgilerinde yaklaşık 0,8’lik bir kırmızıya kayma gösterdiğini ortaya koydu. Bu, gökadalar ve kuasarlar ölçeğinde bir uzaklığa işaret eder. Eğer bu kaynak ile GRB970508 gerçekten ilişkiliyse, GRB’nin kendisi milyarlarca ışık yılı ötede olmalı; böylece GRB’lerin uzaklık ölçeğine dair 30 yıllık tartışma da çarpıcı biçimde kapanışa yaklaşacaktır. GRB’ler, gökbilimin gizemli olayları olmaktan çıkıp erken evren için işe yarar işaret fenerlerine dönüşebilir. Yukarıda, kuzey gök kutbuna yakın konumdaki GRB970508 alanının “negatif” bir görüntüsü yer alıyor; gama ışınlarının ilk parlamasından saatler sonra çekildi. Sönük optik geçici kaynak kutunun içindedir. Kuzey üsttedir ve görüntünün genişliği 2,5 yay dakikasıdır (Dolunay’ın yaklaşık onda biri).