Merhaba

Bu düşünce ilk bakışta mantıklı bir zincir gibi görünse de “zorunlu olarak doğrudur” diyemeyiz. Zira zincirin her halkasında ayrıca kabul edilmesi gereken bazı varsayımlar var.

Şöyle ki;

Öncelikle zaman ezeli olsaydı bugüne ulaşmak için sonsuz sayıda anın geçmesi gerektiği söyleniyor. Lakin sonsuz bir geçmiş, mutlaka başlangıçtan bugüne kadar tamamlanması gereken bir yol anlamına gelmez. Çünkü zaten ortada yola çıkılan ilk an yoktur. Sayıların eksi yönde sonsuza uzanması nasıl sıfıra ulaşmamızı engellemiyorsa, zamanın geçmişe doğru sonsuz olması da tek başına bugünün yaşanmasını mantıken imkansız kılmaz. Diyelim ki zamanın gerçekten bir başlangıcı var. Buradan onu mutlaka zamansız ve irade sahibi bir gücün yarattığı sonucu da doğrudan çıkmaz. Zaman, evrenin kendisiyle birlikte ortaya çıkan temel bir özellik olabilir. Keza “Zamanı ne meydana getirdi?” diye sorduğumuzda kullandığımız neden-sonuç ilişkisi de zamana bağlıdır. Bir şeyin başka bir şeyi var etmesi; önce nedenin, ardından sonucun gelmesini gerektirir. Zamanın bulunmadığı bir durumda “önce” ve “sonra”dan nasıl söz edeceğimiz ise başlı başına bir sorundur. Bu nedenle zamanın başlangıcı, zamansız bir varlık veya temel gerçeklik fikrini mümkün kılabilir; hatta felsefi açıdan güçlü bir açıklama olarak görülebilir. Fakat onu zorunlu olarak kanıtlamaz. “Zaman başladı, öyleyse onu zamansız bir güç başlattı” demek bilimsel bir sonuçtan ziyade metafizik bir yorumdur. Kısacası söz kendi içinde anlamlıdır, lakin mantıksal olarak kaçınılmaz değildir. Saygılarımla.