Bence hâlâ bilmediğimiz bir şeyler var. Belirsizliği ortadan kaldırmak denkleme görem mümkün durmuyor ve mantıken de pek olası değil ama ilerleyen zaman içerisinde bulunan başka formüller ve denklemler bu denklemin geçerliliğini değiştirebilir, mantığı farklı bir perspektiften yorumlayabilir. Biraz hayali hatta belki tamamen bir saçmalık gibi duyulacak ama ilerleyen zaman içerisinde belirsizliğin ortadan kalkmak yerine tıpkı dalga fonksiyonu gibi çökebileceğine inanıyorum. Yani yapılan herhangi bir ölçüm, bir gözlem, ufak bir enerji dalgalanması belirsizliği çökertip elimize net veriler verecek. Sadece kuantum bizim için biraz fazla yeni ve devrimlerin eşiğinde. Şimdiye kadar olanlar harikaydı hatta resmen bir efsaneydi fakat henüz tamamlanmadı.

Bence mantıklı olmak zorunda. Çünkü kuantum mekaniğinin temel taşlarından biri Heisenberg Belirsizlik İlkesidir. Buradaki “belirsizlik”, çoğu kişinin düşündüğü gibi “hiçbir şey bilinemez” anlamına gelmez.

Bir parçacığın konumu x ile momentumu p aynı anda sonsuz doğrulukla ölçülemez:

Yani elektronun konumunu çok hassas ölçersen, momentumunu o kadar belirsizleştirirsin; momentumu çok hassas ölçersen de konumu belirsizleşir. Bu, ölçüm cihazlarının yetersizliğinden değil, doğanın kuantum seviyesindeki temel yapısından kaynaklanır.

Bu yüzden kuantum dünyasında kesin yörüngeler yerine olasılık genlikleri ve olasılık bulutları vardır. Bir elektronu belirli bir noktada değil, belirli bir olasılıkla farklı noktalarda bulabiliriz.

Kısacası, kuantumun özü tam kesinlik değil, olasılıktır. Belirsizlik ilkesi de bu olasılıksal yapının en temel ifadelerinden biridir. Bugüne kadar yapılan deneyler de bu ilkeyle uyumludur.

Mümkün Olduğunca Tadını Çıkar Derim!

Hiç kimse, akıl içi bir değerlendirme ile yarının garantisini veremez. Ancak her şey yolunda giderse, dünyamız en az 4 milyar yıl daha var. Bilimin yalancısıyız!

Bütün o yıkım dolu milyonlarca yıllık geçmişimize rağmen, inşa edişimiz (malalarımız) yıkışımızdan (Balyozlarımızdan) daha çok olduğu sürece de, tür olarak var olmaya devam edeceğiz gibi görünüyor.

Geriye biz ve sınırlı ömrümüz kalır. Tasarrufu bize ait olsa da, bu hayatı layıkı ile yaşamak gerek. Çünkü bugün sahip olduğumuz tüm olumlulukların harcında , adını bile bilmediğimiz önceki milyonlarca türdeşimizin emeği- alın teri var ve onları olmayan mezarlarından çıkarıp borcumuzu ödeyemeyeceğimize göre, onların bir zamanlar yaptığını yapıp borcu gelecek kuşaklara hem ödeme hem de devretme sorumluluğumuz var. Tercih bizim. Sevgiyle…

Nörobilim ve psikoloji derya deniz alanlar, en başından ağır akademik metinlere dalıp boğulmamak istemen çok yerinde bir karar. Kendi alanım olan nörolinguistik ve bilişsel bilimler penceresinden, okuması su gibi akan ve bu alanlara ısınmanı sağlayacak birkaç favorimi paylaşayım.

İlk önereceğim isim kesinlikle David Eagleman. Beyin: Senin Hikayen kitabı, beynin nasıl çalıştığını, gerçekliği nasıl kurguladığını o kadar temiz ve anlaşılır bir dille anlat��yor ki okurken sürekli aydınlanma yaşıyorsun. Hiçbir teknik altyapı gerektirmez, tam bir başlangıç kitabıdır.

Eğer işin içine biraz daha insan zihni, garip davranışlar ve tuhaf nörolojik vakalar girsin dersen, Oliver Sacks'ın Karısını Şapka Sanan Adam'ı mutlak bir klasiktir. Sacks aslında bir nörolog ama hastalarının sıra dışı beyin hasarlarını ve bunun algılarına etkilerini bir roman akıcılığında anlatıyor. İnsan beyninin ufak bir hasarda gerçekliği nasıl bambaşka algılayabildiğini görmek ufuk açıcı.

Son olarak, işin evrimsel ve bilişsel psikoloji tarafına bakmak istersen Daniel Kahneman'ın Hızlı ve Yavaş Düşünme'si zihnimizin arka planında çalışan mekanizmaları anlamak için harikadır. Beynimizin (ve dolayısıyla kullandığımız dilin, aldığımız kararların) neden bazen aşırı mantıklı çalışıp bazen de inanılmaz kısa yollara sapıp saçmaladığını çok güzel özetler.

Bu üç kitap, o karmaşık literatüre geçmeden önce beynin ve zihnin işleyişine dair çok sağlam bir temel atmanı sağlayacaktır. Şimdiden keyifli okumalar! 🧠📖