merhaba,

öncelikle şunu belirtmeliyim ki eğer kuantum mekaniğinden bahsediyorsak mantık aramamalıyız. neil degrasse tyson'ın da dediği gibi, evrenin bize mantıklı gelmek gibi bir sorumluluğu/görevi yok.

ilk olarak belirsizlik ilkesini tanımlayalım. heisenberg belirsizlik ilkesi bir atomaltı parçaçığın hem konumunun hem de momentumunun aynı anda bilinemeyeceğini söyler. peki neden?

bir elektronun konumunu bilmek istediğimizi varsayalım, konumu kesin olarak belirleyebilmek için elektrona yüksek enerjili fotonlar gönderilir. böylece gönderilen fotonların yansıyarak tekrar gelmesiyle elektronun konumu belirlenmeye çalışılır. fakat fotonlar yüksek enerjili olduğu için elektronun hızını etkilerler. böylece momentum doğru hesaplanamaz. eğer bu hatayı minimize etmek ve hatta yok etmek için düşük enerjili bir foton kullanırsak da bu sefer konumu doğru hesaplanamaz. belirsizlik buradan gelir. umarım açıklayıcı olmuştur.

Bence mantıklı olmak zorunda. Çünkü kuantum mekaniğinin temel taşlarından biri Heisenberg Belirsizlik İlkesidir. Buradaki “belirsizlik”, çoğu kişinin düşündüğü gibi “hiçbir şey bilinemez” anlamına gelmez.

Bir parçacığın konumu x ile momentumu p aynı anda sonsuz doğrulukla ölçülemez:

Yani elektronun konumunu çok hassas ölçersen, momentumunu o kadar belirsizleştirirsin; momentumu çok hassas ölçersen de konumu belirsizleşir. Bu, ölçüm cihazlarının yetersizliğinden değil, doğanın kuantum seviyesindeki temel yapısından kaynaklanır.

Bu yüzden kuantum dünyasında kesin yörüngeler yerine olasılık genlikleri ve olasılık bulutları vardır. Bir elektronu belirli bir noktada değil, belirli bir olasılıkla farklı noktalarda bulabiliriz.

Kısacası, kuantumun özü tam kesinlik değil, olasılıktır. Belirsizlik ilkesi de bu olasılıksal yapının en temel ifadelerinden biridir. Bugüne kadar yapılan deneyler de bu ilkeyle uyumludur.