Yeni Leviathanlar: Liberalizm Sonrası Düşünceler

İnsanlığın bir Leviathan’a ihtiyacı var, aksi takdirde “herkesin herkese karşı savaşı” ile sonlanacağız.

1651’de yayımlanan ve o günden bu yana dünyayı anlama biçimimizi sarsmayı ve zorlamayı sürdüren kitabı Leviathan’da Thomas Hobbes bunu iddia etmişti. Her yeni kuşak tarafından kınanıp dışlansa da Hobbes’un soğukkanlı siyaset tasavvuru, insanın politik ve ahlaki kibrinin ardındaki gerçeği görmeye devam ediyor.

Çağımızın en etkili düşünürlerinden John Gray, Yeni Leviathanlar’da, Hobbes’un klasikleşmiş eserinin yeni bir okumasını yaparak 2020’lerin dünyasını tüm çelişkileri, ahlaki çıkmazları ve hayal kırıklıklarıyla kavramamıza imkân tanıyor. Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Batı’da oluşan tiranlığın ve akıldışılığın geçmişte kaldığına, akılcı, liberal ve iyi yönetilen bir geleceğin insanlığı beklediğine dair güçlü inanç, hatta taşkın bir zafer sarhoşluğu hâkimdi. Oysa içinde yaşadığımız dünya hâlâ felaketler ve zehirli fikirlerle dolu. Buna rağmen liberal kanaatlerimiz, tüm bunları kendiliğinden dağılıp gidecek geçici sapmalar olarak görmeye devam ediyor. Hobbes bu kadar emin olmazdı.

Sarsıcı ve ufuk açıcı gözlemlerle örülü Yeni Leviathanlar, hem geçmişin hem bugünün yanılgıları üzerine çarpıcı bir düşünce yolculuğu. İnsan türü olarak en temel, en yanıltıcı içgüdülerimizle yüzleşmekte zorlanıyoruz. Peki, daha bilinçli, daha gerçekçi ve yanılsamalardan arınmış bir etik bize yardımcı olabilir mi?