Unutma: Yüzüne Dokunma! COVID-19 Salgınının Yayılmasını Azaltmak İçin Parmağına İp Bağla!

COVID-19 salgını başladığından beri söylediğimiz bir şey var: "Yüzünüze dokunmayın!"

Ancak bunu her dediğimizde aldığımız cevaplar aynı oluyor: "Bunu biliyoruz, haklısınız da; ama siz her 'Yüzünüze dokunmayın!' dediğinizde yüzümüze dokunasımız geliyor!"

Bu problemin farkındayız. Yüzümüze dokunmak çoğu zaman istemsiz olarak sergilediğimiz bir davranış. Birileri yüzümüzden bahsedince ister istemez yüzümüze dokunasımız gelir, çünkü dikkatimiz, çoğu zaman görmezden geldiğimiz yüzümüze kayar ve adeta "yüzümüzün farkına varırız".

Davranışbilimciler bir davranışı azaltmak için caydırıcı öğrenme (İng: "aversive learning") metodunu kullanırlar. Günlük yaşamımızda çocukların tırnak yememesi için sürülen acı ojeler ya da annemizin “Çocuğum dokunma oraya!” diye bağırarak çocuğu korkutması da caydırdırıcı öğrenmeye örnek gösterilebilir.

Ancak COVID-19 salgını gibi tehlikeli bir salgın sırasında yüzümüze bir kere dokunduğumuzda iş işten geçmiş olacağı için, hiç dokunmamamız gerektiğini sürekli aklımızda tutmamız daha uygun olacaktır.

Nedim Taşdelen

Çözüm Çok Basit: İp Bağlayın!

Evet, ilk etapta komik gelebilir ama bir düşünün: Normalde orada olmaması gereken bir şeyi vücudunuza bağlayarak, yapmayı çok normal bulduğunuz bir davranışı engellemek için hatırlatıcı olarak kullanacaksınız.

İşaret parmağımıza bağlayacağınız bir ip sayesinde, evimizin dışındayken elimizi yüzümüze götürdüğümüz anda bunu yapmamamız gerektiğini hatırlayabiliriz. Dahası, eve geldiğimizde elimizi yıkarken ipi çözüp atarsak, parmağımıza bağladığımız ipi elimizi yıkayıp yıkamadığımıza dair bir belirteç olarak da kullanabiliriz.

Dahası da var: Ayrıca işaret parmaklarımıza bağladığımız bu ipler dışarıdaki insanların da görmesiyle onlar için de hem bir uyarı olacak hem de farkındalık yaratmayı sağlayacaktır.

Kısacası işaret parmağımıza bağladığımız bir parça ip, evimizin dışındayken yüzümüze dokunmamamızı, tokalaşmamamızı, çevreye çok fazla temas etmememizi ve elimizi yıkamamız gerektiğini hatırlatacaktır.

Bu küçük hatırlatıcı sayesinde hastalığın yayılımının engellenmesi için fark yaratabiliriz.

Sık Sorulan Sorular

Virüslerden nasıl kaçınabiliriz?

Ellerimizi bol sabunla yıkayarak. Yüzümüze dokunmayarak. Çevreye çok fazla temas etmeyerek.

Neden yüzümüze dokunmamalıyız?

Göz, burun ve ağzımızdaki mukozal dokular virüslerin vücumuza giriş kapılarıdır.

Bir saatte yüzümüze kaç defa dokunuyoruz?

İstemsiz olarak bir saat içinde ortalama olarak gözlerimize 3, burnumuza 3, ağzımıza 4 kere dokunuyoruz. Başımızdaki tüm alanları dahil edersek bir saat içinde başımıza ortalama 23 defa dokunuyoruz.

Peki ya burnumuzun ucu çok kaşındı, ne yapacağız?

Bu durumda yapılabilecek en iyi yol bileğimizin dış tarafını burnumuzun ucuna sürtmek olabilir. Başınızdaki kaşınan yerleri bileğinizin dışını kullanarak kaşımaya çalışın, parmaklarınızla temas etmeyin.

Elime virüsler nereden gelebilir?

Dokunduğunuz hemen hemen her yerden. Buradan bilgi alabilirsiniz.

Elimi nasıl dezenfekte etmeliyim?

Çalışmalar etil alkol çözeltisi (örn: kolonya) veya sodyum hipoklorit (çamaşır suyu) çözeltisinin kimi virüslerin enfekte edici özelliğini azalttığını ortaya koymuştur. Ancak en iyi yöntem elinizi su ve sabunla yıkamaktır.

Eldiven takmak işe yarar mı?

Hem evet hem de hayır. Eldiven takmak elbet de dokunduğunuz nesneler ile eliniz arasında bariyer oluşturacaktır. Ancak COVID-19 etmeni olan virüs kauçuk cerrahi eldivenler üzerinde 8 saate kadar barınabilmektedir. Eldiven kullanıyorsanız sık sık değiştirip elinizi yıkamanız gerekecektir.