Sumatra Orangutanı İlk Kez Yapay Bir İp Köprüyü Kullanırken Görüntülendi

Endonezya'nın Kuzey Sumatra eyaletine bağlı Pakpak Bharat bölgesinde bir orangutanın yolun karşısına geçmek için yapay bir ip köprüyü kullandığı anlar kameralara yansıdı. Bu gelişme, bizler gibi doğa koruma çalışmalarını destekleyenleri büyük bir sevince boğdu.

Genç bir erkek Sumatra orangutanı (Lat: Pongo abelii), köprüyü kullanarak yağmur ormanının yeni bir bölgesine geçiş yaptı. Bu başarılı deneme, bizlere bölgedeki orangutanların hayatta kalma şansı konusunda büyük bir umut veriyor. Sumatra Orangutan Derneği (İng: "Sumatran Orangutan Society", SOS) İcra Kurulu Başkanı Helen Buckland durumu şu sözlerle ifade etti:

Bu orman örtüsü köprüleri, insan eliyle yapılan kalkınma projeleri ile yaban hayatının birbirine düşman olmak zorunda olmadığını gösteriyor. Bazen en basit çözümler, en etkili sonuçları doğurabilir.

Kanopi Köprüleri ve Parçalanan Habitatlar

2024 yılında SOS ve yerel ortakları Tangguh Hutan Khatulistiwa Vakfı (TaHuKah), Lagan-Pagindar yolunun genişletilmesinin ardından orman örtüsü (İng: "canopy") köprüleri inşa etmeye başladı.

Bu yol, kırsal toplulukları hastaneler ve okullar gibi temel hizmetlere bağlayan önemli bir ulaşım ağıydı. Ancak 2023 yılında yol genişletildiğinde, ağaçların tepe kısımları arasında orangutanların ve diğer hayvanların artık geçemeyeceği kadar büyük bir boşluk oluştu.

Bölgedeki 350 orangutan için bu durum, popülasyonun iki farklı gruba bölünmesi anlamına geliyordu. Gruplardan biri Siranggas yaban hayatı koruma alanında, diğeri ise Sikulaping koruma ormanında hapsoldu.

Bu orman adalarında mahsur kalan orangutan grupları artık birbirleriyle karışamıyordu. Bu izolasyon, halihazırda nesli tükenme tehlikesi altındaki bu türü, akraba çiftleşmesi (İng: "inbreeding") kaynaklı daha büyük bir gerileme riskiyle karşı karşıya bıraktı.

Diğer Primatlardan Sonra Orangutanlar da Köprüleri Keşfetti

Yakın zamanda elde edilen bu görüntüler, kanopi köprülerinin yollar nedeniyle birbirinden ayrılan orangutan grupları için etkili bir çözüm olabileceğini kanıtladı.

Daha önce gibon (İng: "gibbon"), langur ve makak gibi diğer primatların bu geçişleri kullandığı görülmüştü; ancak şu ana kadar hiçbir orangutanın köprüyü kullandığı kaydedilmemişti. Helen Buckland bu önemli gelişmeyi şöyle değerlendirdi:

İki yıldır bu anı izliyor ve bekliyorduk. Bu genç erkek orangutanın kanopi köprüsünü kullanarak yolu güvenle geçtiğini görmek, doğa koruma çalışmaları için büyük bir dönüm noktasıdır. Bu başarı, parçalanmış bu manzarayı yeniden bir araya getirmenin mümkün olduğunu kanıtlıyor.

Yaban Hayatını Korumak İçin Atılacak Adımlar

Bu köprü, Lagan-Pagindar yolunun çok yukarısında, ağaçların tepe kısımlarına kurulan ve 200 metrelik ipten yapılan beş geçitten biriydi.

Ancak Batı Toba bölgesindeki 750 orangutan hala yollarla çevrili küçük ormanlık alanlarda mahsur kalmış durumda. TaHuKah İcra Direktörü Erwin Alamsyah Siregar, kanopi köprüsü projesinin diğer bölgelerde de tekrarlanmasını umduğunu belirterek şunları söyledi:

Altyapı çalışmaları ve biyolojik çeşitliliğin birbirini dışlayan kavramlar olmadığını hep birlikte gösterdik. Doğal çevremizi korurken ilerleme kaydetmenin yolları her zaman vardır.

Sumatra orangutanı, doğada yalnızca 14.000 bireyle kritik tehlike altında olan bir türdür. Tamamı Güneydoğu Asya'da yaşayan üç orangutan türünden biridir. Helen Buckland sözlerini şöyle tamamladı:

Kuzey Sumatra'daki bu bölge küresel bir doğa koruma önceliğidir. Vahşi orangutanların yok olması, yerel toplulukların güvendiği doğal kaynaklar da dahil olmak üzere tüm ekosistem için zincirleme etkilere neden olabilir.