Kızıl kuyruklu şahin (Buteo jamaicensis)

Gözlem Bilgileri

Teksas'ın Lubbock şehrinde gözlemlediğimiz bir kızıl kuyruklu şahin (Buteo jamaicensis) türü. Kendisi yaban hayatı rehabilitasyon merkezinde bakım altındaydı.

Tanım ve Genel Bilgiler

Kızıl kuyruklu şahin, orta boylu bir yırtıcı kuş türüdür. Buteo cinsindeki en iri türlerden biridir. Ağırlıkları 690 ila 1600 gram civarında değişir. Uzunlukları 45-65 cm, kanat açıklıkları 110-141 cm kadar olabilir. Seksüel dimorfizm adı verilen cinsiyetler arasında görünüş farkı genellikle boyut açısından bulunur, dişiler erkeklerden %25 daha ağır olabilir. Kafaları ve sırtı, diğer şahin türleri gibi koyu kahverengi tüylerle kaplıdır. Boynu daha açık kahverengi tüyler barındırır, bu da "kolye" görüntüsü sağlar. Sırttaki skapular tüyler açık renktedir, böylece ters "V" görünümü verir. Kanat altı ve göğüs beyaz tüylerle kaplıdır. Beyaz tüylerin üzerinde kahverengi noktalar bulunur. Türün ismini aldığı kuyruk rengi ise tuğla kırmızı tonlarındadır. Bacakları sarı tonlarındadır. Genç bireylerin kahverengi tonları daha koyudur. Görünüş açısından yaygın şahin (Buteo buteo) ile benzerlik gösterir.

Ashlee Lane Bakırcı-Taylor

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Accipitriformes diye bilinen gündüz yırtıcı kuşları isimli takımda Atmacagiller (Accipitridae) ailesinde diğer birçok şahin gibi Buteo cinsinde sınıflandırılırlar. Örneğin yaygın olarak bildiğimiz "şahin" türü Buteo buteo'dur. Bilinen 14 alt türü vardır ve genellikle tüylerdeki renk tonu (don) açısından çeşitlilik gösterirler. Kuzey Amerika'nın güneyindeki popülasyonların oldukça polimorfik olduğu kaydedilmiştir. Yani tüy renkleri çok çeşitlilik gösterir, tamamen siyah veya tamamen beyaz dahi olabilir. Alt türlerden biri olan Harlan şahini (Buteo jamaicensis harlani), bazen Buteo harlani şeklinde kendi başına tür olarak tanımlanır.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kuzeyde Alaska ve Kanada; güneyde Panama ve Batı Hint Adaları olmak üzere Kuzey Amerika'nın neredeyse her yerine yayılmışlardır. Asya veya Avrupa'da görülen bir Buteo türü değildir. Biyocoğrafyası oldukça geniştir. Kumlu çöllerden, yoğun ormanlara ve hatta şehirlere kadar birçok bölgede üreyebilirler. Türkiye'de yaşayan ve çok sık görülen kızıl şahin (Buteo rufinus) türü ile karıştırılmamalıdır.

Ashlee Lane Bakırcı-Taylor

Popülasyon ve Koruma Statüsü

IUCN Kırmızı Liste tarafından Asgari Endişe (LC) statüsünde sınıflandırılır. Meksika'da, Kanada'da ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yasal olarak koruma altındadır.

Davranış ve Etoloji

Çoğu Buteo gibi tünedikleri yükseklikten bir anda atlayarak avlanırlar. Buna rağmen avlanma davranışı da popülasyonun yaşadığı çevreye göre değişiklik gösterebilir.

Diyet ve Metabolizma

Diyetleri diğer yırtıcı kuşlar (raptor) gibi etçil ağırlıklıdır. Fakat biyocoğrafyaya göre fırsatçı bir hepçil diyet görülebilir. Yaşam alanı bu denli geniş türlerde evrimsel açıdan sık rastlanan bir durumdur. Kuzey Amerika popülasyonunun büyük bölümü küçük kemirgenler ile beslenir. Diürnal (gündüzcül) türler oldukları için kemirgenler arasından en sık sincaplar ile beslendikleri görülmüştür. Ayrıca sürüngenlerin de büyük bölümü ile beslenebilirler. Hatta bazı popülasyonların kemirgenlerden çok sürüngenleri tercih ettiği görülmüştür. Nadiren de balıklarla, amfibiyenlerle ve omurgasızlarla beslendikleri bilinir.

Ashlee Lane Bakırcı-Taylor

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Kuzey Amerika'da yuvayı terk etmiş yalnız bireyler ehlileştirilerek, avlanma amaçlı yararlanılır. Yakalanan bireyin yuvayı terk etmiş yalnız birey olması ve 1 yaşından küçük olması gerekir. Böylece popülasyondaki üreme oranını bozmadığı dile getirilir. Aksi takdirde yasa dışıdır.

Etimoloji

İngilizce "red-tailed hawk" olarak bilinir. Kısaca "red-tail" de denir. Türkçe'ye kızıl kuyruklu şahin olarak geçmiştir. Amerika halkı arasında "chickenhawk" şeklinde hitap edilmesine rağmen nadiren kümes hayvanları ile beslenir. İsim benzerliğinden dolayı Eski Dünya'da görülen kızıl şahin (Buteo rufinus) ile karıştırılmaması gerekir. Söz konusu kaydımıza buradan ulaşabilirsiniz.