Kesintisiz Bir Uyku Uyuyamıyorsanız, Endişelenmeyin: İnsanlar, Binlerce Yıl Boyunca Çift Vardiyalı Uyumuş Olabilir!

Gece boyunca uyuyamıyorsanız endişelenmeyin. İnsanlar binlerce yıl boyunca iki vardiya uyudu. Kanıtlar, insanların uykusunun bir zamanlar kopuk olduğunu göstermesine rağmen araştırmacılar, bunun sebebini tam olarak çözemediler.

Ulusal Uyku Vakfı (İng: "National Sleep Foundation") tarafından belirlenen uyku kuralları, ortalama bir yetişkinin her gece yedi ile dokuz saat uyumasını önermektedir. Oysa endüstri öncesi dönemde yaşayan insanlar için uyku, tamamen farklı bir meseleydi. Tarihçi Roger Ekirch, 2001 tarihli bir makalesinde, modern çağa kadar, gecenin ortasında bir saat veya daha fazla sessiz şekilde uyanık kalmanın, Batı Avrupalıların çoğunu rahatsız etmiş olduğunu dile getiriyor. Uykular arasındaki bu küçük uyanmalara minik bir gün bile sığabilirdi. Roger Ekirch, konuyla alakalı şunları söylüyor:

Aileler yataktan kalkarak tuvalete, sigara içmeye ve hatta yakın komşularını ziyarete giderdi. Yatakta kalanların birçoğu sevişir, dua eder ve en önemlisi 'bir önceki uykularından' kalan rüya üzerine düşünürlerdi.

Diğer bir deyişle, bölümlere ayrılmış (veya iki fazlı) uyku normdu. Tüm uykumuzu tek seferde almak ise, nispeten yeni bir eğilim.

Wikipedia

Uykunun Tarihi

Ekirch, 18. yüzyıldan önce yaşayan insanların nasıl uyuduğunu derlediği sonuçlarında günlükler, notlar ve edebiyat eserleri gibi çeşitli kaynakları temel aldı.

İki bin yıla yayılan belgeleri tarayan Ekirch, ilk uyku bölümünün İngilizce'de sıklıkla "ilk uyku" olarak anıldığını, İtalyanca “primo sonno”, Fransızca “premier sommeil” ve Latince “primo somno” gibi benzer kelimelerle anıldığını keşfetti. İkinci uyku periyoduna "ikinci" veya "sabah uykusu" deniyordu ve her iki faz da yaklaşık aynı uzunluktaydı.

Eğer bölümlere ayrılmış uyku standart olansa, neden şimdi biz aralıksız uyuyoruz veya en azından uyumaya çalışıyoruz? Bu modern hayatın yani iyi aydınlatılmış, sıcaklık kontrollü evlerimiz ve ses yalıtımlı duvarlarımızın sonucu olabilir. Belki de modern hayat, uykumuzu önceki toplumların doğrudan sahip olabileceği günlük doğal ve mevsimsel ritimlerden koparıyor olabilir.

"Doğal" Olan Yol Hangisi?

Ancak doğal olan yolun iki fazlı (bölümlere ayrılmış) uykunun olduğuna dair hangi kanıtlar var? Ekirch’in tarihsel kanıtları bir yana, araştırmacılar sözde "doğal" insan uykusunun neye benzediğini açıklamak için çeşitli yöntemler denediler. Antropologlar ve etnograflar, 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında yapay ışığa maruz kalmayan ve Batılı olmayan kültürlerin hala "birinci" ve "ikinci" uyku evrelerini yaşadıklarını bildirdiler.

Psikiyatrist Thomas Wehr’in yaptığı bir deneyde, insan denekler birkaç hafta boyunca geceleri yapay ışıktan mahrum bırakıldı ve deneklerin uykularının iki fazlı hale geldiğini ve genellikle aralarında 1 ila 3 saatlik bir uyanma aralığı olan birkaç saatlik iki nöbete bölündüğünü buldu.

Diğer araştırmacılar, tıpkı bir Fitbit gibi aktiviteyi ölçen ve bileklere takılan cihazlar gibi günümüz teknolojisinden yararlanarak elektriksiz yaşayan modern avcı-toplayıcıların ve çiftçilerin uyku düzenlerini izlemeye yöneldiler. Bu da yapay ışıklandırma olmadan uyku sürecine ve yaşayan eski kültürler ile modern kültürler arasındaki olası farklılıklara dair ipucu sağlayabilir.

Media Trend

Bölünmüş Uyku İçin Parçalanmış Kanıt

Yakın zamana kadar bu çalışmaların sonuçları karışıktı ve net değildi. Tanzanya, Namibya ve Bolivya'daki üç toplayıcı topluluğu üzerinde 2015 yılında yapılan bir araştırma, bu halkların her birinin kesintisiz uzun bir uyku ile karakterize, benzer uyku düzenlerine sahip olduğunu ve bölümlere ayrılmış uyku kanıtı olmadığını ortaya çıkardı. Bu çalışmanın yazarları, her grubun coğrafi izolasyonundan dolayı "gözlemlenen modellerin kendi özel çevresel veya kültürel koşullarına özgü olmadığını, daha ziyade türümüzün orijinal olarak evrimleştiği yerde yaşayan insanların fizyolojisi ile ilgili olduğunu" iddia ediyorlar.

2019 yılında yapılan başka bir çalışmada Güney Pasifik ada ülkesi Vanuatu’daki Tanna Adası’nda elektrik aydınlatması olan ve olmayan çiftçilerin uyku düzenleri karşılaştırıldı. Araştırmacılar, yapay akşam ışığının uykuyu geciktirip kısaltmasına karşın, Tanna Adası'ndaki yerli halkın büyük ölçüde tek fazlı, kesintisiz uykuya sahip olduğunu buldular. İncelenen 519 gecenin sadece yüzde 14'ünde gece uyanma nöbeti yaşandı. Araştırmacılar, bu bulguyu 'düzenli birinci ve ikinci uyku' kavramına uymadığı şeklinde yorumladı.

Ayrıca Madagaskar'da kırsal, elektriksiz bir toplum üzerinde 2017’de yapılan bir araştırma, köylülerin birinci ve ikinci uyku düzenine çarpıcı şekilde benzer bir uyku düzenine sahip olduğunu buldu. Gece yarısından sonra hem erkek hem de kadın köylüler, kaydedilen gecelerin yüzde 49'unda faaliyette zirve yapacaklardı; çünkü köylülerin yüzde 43'ü tuvaleti kullanmak için uyandıklarını bildirdi.

Bölünmüş uykunun tarihsel eğilimlerindeki farklılıklar ve yapay aydınlatmanın olmadığı çağdaş toplumlarda buna dair kanıtlar net değildir; ancak bu, sıcaklık, gün ışığı uzunluğu ve yaşam tarzındaki farklılıklardan kaynaklanıyor olabilir. Bölünmüş uykunun, uyumanın en doğal yolu olup olmadığı henüz kapanmayan bir tartışma olmaya devam ediyor.